Warmteprogramma

In een warmteprogramma beschrijft een gemeente de aanpak van het isoleren en aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving. Hierin staat welke wijken, buurten en dorpskernen in de komende 10 jaar van het aardgas gaan en hoe dat gebeurt. Met ingang van de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw) wijzigt de Omgevingswet en verandert de naam transitievisie warmte in warmteprogramma. Op dit moment is de Wgiw nog niet van kracht. De beoogde inwerkingtreding is 31 december 2027.

Handreiking warmteprogramma

Ondersteuningsaanbod warmteprogramma

Overzicht transitievisie warmte in Nederland

Milieueffectrapportage (mer) bij het warmteprogramma

Startanalyse 2025

Handreiking lokale analyse

Kaders warmteprogramma door de gemeenteraad

Veelgestelde vragen

Wat is de clusteringmethode in strategie 3 van de Startanalyse?

Wanneer is het warmteprogramma kaderstellend?

Is een warmteprogramma plan-mer-plichtig als uitsluitend all-electric-oplossingen of isolatiemaatregelen zijn voorzien?

Volstaat een plan-mer-beoordeling als in het warmteprogramma voor één wijk is gekozen voor een warmtenet en voor de rest van de gemeente voor all-electric oplossingen?

Moet je bij elke stap in het planproces een nieuwe plan-MER opstellen en een plan-mer-procedure doorlopen?

Wat zijn de risico’s als een gemeente ondanks de verplichting geen plan-mer of plan-mer-beoordeling uitvoert?

Kun je als gemeente een milieueffectrapport hergebruiken?

Moet mijn gemeente aan de slag met de milieueffectrapportage (mer) bij het warmteprogramma?

Hoe geef je bewonersinitiatieven een plek in het warmteprogramma?

Waarom zijn groene waterstof en groen gas samengevoegd in de Startanalyse 2025?

Wat doe ik als uit de startanalyse klimaatneutraal gas voor een wijk komt?

Houdt de Startanalyse 2025 rekening met de levensduur van het gasnet?

Is het mogelijk om randvoorwaarden in de Startanalyse 2025 in te voeren?

Waarom zijn sommige technieken in de Startanalyse 2025 niet doorgerekend?

Hoe nauwkeurig zijn de uitkomsten van de Startanalyse 2025?

Wat verandert er met de komst van de Wet collectieve warmte (Wcw)?

Wat betekent de Wcw voor de regierol van gemeenten?

Welke sturingsmogelijkheden krijgen gemeenten onder de Wet collectieve warmte (Wcw)?

Wanneer kunnen gemeenten de aanwijsbevoegdheid inzetten om gebieden aardgasvrij te maken?

Relevante praktijkvoorbeelden

De mer van Utrecht: weloverwogen keuzes en een basis voor andere gemeenten

Veel gemeenten werken aan een warmteprogramma en sommigen oriënteren zich op een bijbehorende milieueffectrapportage (plan-MER). Utrecht heeft als 1e gemeente de plan-MER afgerond. Vera Haaksma, teammanager energie-infrastructuur bij de gemeente Utrecht, vertelt: “Met onze uitgebreide plan-MER onderbouwen wij onze keuzes voor het warmtealternatief per buurt. Andere gemeenten geef ik mee: maak gebruik van wat er is.”

21-10-2025

De aanwijsbevoegdheid inzetten voor all-electric: hoe werkt dat?

Bergen, Uitgeest, Castricum en Heiloo (BUCH-gemeenten) werken ambtelijk samen. Zo ook aan het schrijven van de warmteprogramma’s. Anna Ankoné, projectleider warmtetransitie BUCH, vertelt hoe ze in 2 van de 4 gemeenten het voornemen om de aanwijsbevoegdheid in te zetten voor all-electric opnamen in het warmteprogramma.

14-10-2025

“Startanalyse voorkomt missers”

Begin je aan de Startanalyse 2025? Verdiep je er dan niet alleen in, maar doe dat samen met een aantal collega’s. Want 2 weten meer dan 1. Betrek er ook een dataspecialist bij. Groot voordeel hiervan is dat je samen de discussie kunt aangaan over tal van onderwerpen uit de startanalyse. Dat adviseert beleidsadviseur Gisela Berkers van gemeente Land van Cuijk.

08-04-2025

Bekijk alle praktijkvoorbeelden

Agenda

16 feb.

Vragenuur: Plan-MER en NRD in het warmteprogramma

15:00 - 17:00

Online

Organisator: NPLW

18 feb.

Vragenuur: Plan-MER-beoordeling in het warmteprogramma

09:00 - 11:00

Online

Organisator: NPLW

23 feb.

Vragenuur: Plan-MER-beoordeling in het warmteprogramma

15:00 - 17:00

Online

Organisator: NPLW

Bekijk alle bijeenkomsten

Op de hoogte blijven?

Abonneer je op de nieuwsbrief. Volg ons op LinkedIn. Of beluister onze webinars en podcasts via onze streamingkanalen.

Nieuwsbrief LinkedIn Vimeo Spotify Apple Podcasts

In het nieuws

Webinar

Webinar: 'Modelrapportage MER bij het warmteprogramma' terugkijken

In dit webinar lichten we de modelrapportage MER bij het warmteprogramma toe. De Commissie mer, Antea Group en NPLW bespreken de totstandkoming van de modelrapportage en hoe gemeenten deze in de praktijk kunnen gebruiken.

11-02-2026

Kennisproduct

Modelrapportage plan-MER warmteprogramma beschikbaar

De modelrapportage plan-MER voor het warmteprogramma is nu beschikbaar. Deze helpt gemeenten om de milieueffectrapportage sneller, eenvoudiger en goedkoper op te stellen en te laten beoordelen. Door te werken met een uniforme aanpak besparen gemeenten, adviesbureaus en de Commissie mer tijd, kosten en capaciteit. Om gemeenten hierbij te ondersteunen organiseren we morgen een webinar en daarnaast meerdere vragenuren.

05-02-2026

Blog

Aan de slag!

Het is deze dagen makkelijk om somber te worden over de enorme opgave van de warmtetransitie. Elke dag weer confronteert het nieuws ons met geopolitieke spanningen en energie-onzekerheid, die pijnlijk duidelijk maken waarom verandering noodzakelijk is. Op nationaal niveau lijkt het nieuwe coalitieakkoord kansen te bieden voor de warmtetransitie, maar het roept ook vragen op. Ook lokaal komt er beweging. De verkiezingscampagne komt eraan en in veel gemeenten is de warmtetransitie een thema. Het is dan ook heel begrijpelijk als je soms denkt: hoe gaan we dit in vredesnaam voor elkaar krijgen? Maar er is goed nieuws. Ik heb gemerkt dat het beste medicijn tegen somberheid verrassend simpel is; kijk naar wat er nu al gebeurt. Daar zit energie. Daar zit richting. En vooral: daar zit hoop.

05-02-2026

Bekijk alle nieuwsberichten