Toegankelijkheidslinks Ga naar de hoofdinhoud
NPLW Logo. Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie
Helpdesk

Voortgang proeftuinen aardgasvrije wijken in cijfers

De Rijksoverheid werkt sinds 2018 samen met gemeenten aan het aardgasvrij maken van 66 proeftuinen. In deze proeftuinen worden verschillende technieken en methoden binnen de warmtetransitie toegepast. Het NPLW monitort de voortgang bij de proeftuinen. Op deze pagina lees je hier meer over.

Sinds 2018 nemen 27 proeftuinen deel aan de 1e ronde proeftuinen voor aardgasvrije wijken. In 2020 is de 2e ronde gestart met 19 proeftuinen; hier zijn in 2021 nog 4 proeftuinen aan toegevoegd. De 3e ronde is gestart in 2022, met daarin 16 proeftuinen. Alle deelnemende proeftuinen krijgen een bijdrage van de Rijksoverheid. De gemeenten die meedoen aan het voormalig Programma Aardgasvrije Wijken (PAW) bepalen zelf hun aanpak. Het doel is om te leren op welke wijze de wijkgerichte aanpak kan worden ingericht en opgeschaald.

Voortgang proeftuinen in het kort

Het aantal aardgasvrije (en aardgasvrij-ready) woningen bij de proeftuinen is ten opzichte van de laatste uitvraag in 2024 met bijna 5.000 toegenomen naar 11.575 woningen. Daarmee is er bij ruim 22,6% van de woningen binnen de proeftuinen de gang naar een aardgasvrije toekomst ingezet of is deze al voltooid.

Infographic proeftuinen aardgasvrije wijken
Toelichting bij deze afbeelding
Hoeveel woningen en utiliteitsgebouwen zijn al aardgasvrij(-ready) in 2025? 8.158 woningen en 94 utiliteitsgebouwen zijn aardgasvrij. 3.306 woningen en 17 utiliteitsgebouwen zijn aardgasvrij-ready. In 2020 was het totaalaantal 614, in 2021 1.803, in 2022 3.102 en in 2024 6.757.

Let op: de cijfers in de grafiek zijn van december 2025. In de excel staat het totale aantal aardgasvrije woningen op 8.275, hier zijn namelijk al de extra aantallen na het afronden van 2 proeftuinen in meegenomen.
Infographic proeftuinen aardgasvrije wijken

Leren van vooruitgang en tegenslag

Met deze cijfers wordt duidelijk dat er bij een deel van de proeftuinen onverminderd is doorgewerkt en er vooruitgang wordt geboekt. De proeftuinen op Vlieland, en in Tilburg, Purmerend en Rotterdam (Bospolder-Tussendijken) zijn gereed.

Infographic proeftuinen aardgasvrije wijken
Toelichting bij deze afbeelding
Wanneer zijn de proeftuinen naar verwachting gereed? In 2018 startte de 1e ronde met 27 proeftuinen, in 2020 de 2e ronde met 23 proeftuinen en in 2022 de 3e ronde met 16 proeftuinen. In 2022 was Vlieland gereed. In 2023 was Tilburg gereed. In het voorjaar van 2026 werden Purmerend en Rotterdam (Bospolder-Tussendijken) afgerond. In de periode voor eind 2026 zijn naar verwachting 10 proeftuinen gereed, in de periode 2027 tot 2030 zijn dat er 33 en na 2030 8. Van 12 is nog onbekend wanneer ze gereed zijn.
Infographic proeftuinen aardgasvrije wijken

Daarnaast zijn 2 proeftuinen van de planfase naar de uitvoeringsfase opgeschoven. Daar zijn de werkzaamheden voor de nieuwe warmteoplossing gestart. Tegelijkertijd zijn er ook proeftuinen die moeite hebben om vooruitgang te boeken, omdat zij tegen een aantal zaken aanlopen. Hierover staat meer beschreven in de monitor proeftuinen 2024, net als de kansen die proeftuinen zien voor een goede aanpak.

Infographic proeftuinen aardgasvrije wijken
Toelichting bij deze afbeelding
Welk doel hebben de proeftuinen? Voor 48 geldt aardgasvrij, 8 aardgasvrij-ready, 8 stapsgewijze aanpak naar aardgasvrij, en voor 1 geldt zowel aardgasvrij als aardgasvrij-ready.
Infographic proeftuinen aardgasvrije wijken

Dat de proeftuinen niet allemaal even makkelijk tot uitvoering komen is vervelend, maar ook leerzaam. De term proeftuin geeft al aan dat ze in het leven zijn geroepen om van te leren. Daar horen ook de obstakels bij. Het NPLW en haar partners registreren de signalen hierover en werken in samenwerking aan oplossingen. Dat moet voor zowel deze wijken als ook andere gemeenten de weg naar een aardgasvrije toekomst toegankelijker maken.

Infographic proeftuinen aardgasvrije wijken
Toelichting bij deze afbeelding
In welke fase zitten de proeftuinen? Voor 36 geldt de uitvoeringsfase, 25 de planuitwerkingsfase en 4 de exploitatiefase.
Infographic proeftuinen aardgasvrije wijken

Wijzigingen

Voor proeftuinen die écht niet verder kwamen is er de mogelijkheid geweest om een ‘wezenlijke wijziging’ aan te vragen. Omdat de proeftuinen specifiek zijn geselecteerd om bepaalde lessen te leren over bijvoorbeeld omvang van het warmteproject, warmtetechniek of type bouw, kunnen zij niet zomaar van het originele plan afwijken. Bij een aantal proeftuinen is dit met goedkeuring van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties nu toch gedaan. Het doel is daar bijvoorbeeld veranderd van een collectieve naar een individuele warmteoplossing. Daarom kunnen een aantal getallen afwijken in vergelijking met de vorige monitor proeftuinen.

Infographic proeftuinen aardgasvrije wijken
Toelichting bij deze afbeelding
Voor welke technische oplossing kiezen de proeftuinen? Voor 47 geldt collectief, 17 individueel en voor 1 beide.
Infographic proeftuinen aardgasvrije wijken

Naast de wezenlijke wijzigingen is ook één van de oorspronkelijk geselecteerde proeftuinen gestopt. De middelen die bij de proeftuin horen zijn teruggegeven en de wijk heeft niet langer de status van proeftuin. Daarom is deze wijk ook niet meegenomen in deze cijfers. Er zijn daarom nog 65 proeftuinen aardgasvrije wijken.

Meer inzicht?

Per proeftuin is informatie beschikbaar over de kenmerken, de warmtetechniek en de voortgang. Deze informatie is beschikbaar in het Excel-bestand dat je bovenaan deze pagina kunt downloaden. Op deze pagina is verder de belangrijkste informatie gevisualiseerd.

Wil je meer lezen over de voortgang, geleerde lessen, kansen en obstakels van de proeftuinen? Raadpleeg dan het volledige rapport monitor proeftuinen 2024 (xslx).

Infographic proeftuinen aardgasvrije wijken
Toelichting bij deze afbeelding
Zijn de proeftuinen mede door bewoners geïnitieerd? Voor 37 proeftuinen geldt ja. Voor 28 geldt nee.
Infographic proeftuinen aardgasvrije wijken
Infographic proeftuinen aardgasvrije wijken
Toelichting bij deze afbeelding
Welke technieken hanteren de proeftuinen? 4 proeftuinen hanteren HT-net met HT-bron, 13 MT-net met MT-bron, 1 MT-net met LT-bron, 15 MT-net met ZLT-bron, 2 LT-net met LT-bron, 7 LT-net met ZLT-bron, 9 ZLT-net/bronnet, 16 Individuele all-electric-warmtepomp, 5 Groen gas, 3 Waterstof, 15 Hybride warmtepomp, 11 Systeem kan koelen en 3 Onbekend. Gemeenten kunnen meerdere technieken hanteren in een proeftuin.
Infographic proeftuinen aardgasvrije wijken
Infographic proeftuinen aardgasvrije wijken
Toelichting bij deze afbeelding
Welke bron gebruiken de proeftuinen? Voor 9 proeftuinen geldt Restwarmte industrie, 6 Aftapwarmte AVI of STEG, 2 Biomassa, 5 Geothermie (MT), 5 Bodemlussen (+elektr.), 10 Zonthermie MT, 3 Zonthermie (Z)LT + WP, 12 TEO (+elektriciteit), 6 TEA (+elektriciteit), 1 TED, 20 Lucht, 2 Uitwisseling /koeling, 7 Groen gas, 3 Waterstof, 40 Elektriciteit (o.a. t.b.v. warmtepomp) en 3 Onbekend. Gemeenten kunnen meerdere bronnen gebruiken in een proeftuin.
Infographic proeftuinen aardgasvrije wijken

Meer informatie

Gerelateerde webinars

Webinar over het monitoringsrapport LWiB terugkijken

NPLW neemt je in dit webinar mee in de resultaten uit het monitoringsrapport Lokale Warmtetransitie in Beeld (LWiB) en de Proeftuinen Aardgasvrije Wijken. Met inzichten uit de regionale bestuurlijke bijeenkomsten.

14-11-2025
Webinar over het monitoringsrapport LWiB terugkijken

Webinar over Lokale Warmtetransitie in Beeld 2024 terugkijken

Het NPLW neemt je in dit webinar mee in de resultaten uit de monitoringsrapporten (LWiB en de Proeftuinen Aardgasvrije Wijken) en inzichten uit de regionale bestuurlijke bijeenkomsten.

16-10-2024
Webinar over Lokale Warmtetransitie in Beeld 2024 terugkijken
Bekijk alle webinars

Relevante praktijkvoorbeelden

Leren terwijl je doet: hoe Rotterdam de gebiedsaanpak aardgasvrij stap voor stap ontwikkelt

Toen de Gemeente Rotterdam in 2017-2018 begon met de eerste aardgasvrije wijken, was er veel onduidelijk. “Maar wachten was geen optie”, vertelt Dio Nimako (team Warmte bij gemeente Rotterdam). “We besloten om te beginnen en tegelijk te leren. Zo ontwikkelden we de afgelopen jaren een leeraanpak. We verzamelden en analyseerden ervaringen uit verschillende wijken om de aanpak te verbeteren en te versnellen.”

07-04-2026
Leren terwijl je doet: hoe Rotterdam de gebiedsaanpak aardgasvrij stap voor stap ontwikkelt

Warmtetransitie in beeld in Assen dankzij monitoring

“Door te monitoren weten we welke doelstellingen we al hebben gehaald en waar we moeten bijsturen. Zo kunnen we beter onderbouwd onze plannen uitrollen”, vertelt Erwin Veldman, programmamanager Energietransitie bij de gemeente Assen. Hij vertelt wat ervoor nodig is om als gemeente met monitoring aan de slag te gaan.

28-10-2025
Warmtetransitie in beeld in Assen dankzij monitoring

Simulatietool helpt Drechtsteden slim om te gaan met stroom bij warmtetransitie

Of je kiest voor een warmtenet of voor warmtepompen maakt veel uit in impact op het elektriciteitsnet. In de Drechtsteden kan een simulatietool - een ‘digital twin’ - die impact laten zien, vertellen Roosmarijn Sweers en Eric Dieleman. Dat is belangrijk. ‘Warmtekeuzes van nú bepalen of stroom straks nog beschikbaar is.’

01-11-2023
Simulatietool helpt Drechtsteden slim om te gaan met stroom bij warmtetransitie
Bekijk alle praktijkvoorbeelden