Nieuwbouw aansluiten op het warmtenet

De Omgevingswet biedt de beste kans om te sturen op aansluiting op het warmtenet bij nieuwbouw. Je kunt in het omgevingsplan namelijk een aansluitplicht opnemen. Dat kan op 2 manieren:

• Vergunningsplicht: In het omgevingsplan kun je een vergunningsplicht voor een ‘binnenplanse omgevingsplanactiviteit’ opnemen. Met een vergunningsplicht is het verboden om zonder omgevingsvergunning nieuwbouw te bouwen zonder warmtenetaansluiting. 
• Direct verbod: Je kunt ook een direct verbod in het omgevingsplan opnemen voor nieuwbouw zonder warmtenetaansluiting. 

Kies je voor het opnemen van een vergunningsplicht of direct verbod? Dan heeft de projectontwikkelaar het recht op het treffen van een ‘gelijkwaardige maatregel’. Dit betekent dat de projectontwikkelaar een gelijkwaardig alternatief voor het aansluiten op het warmtenet mag leveren. Dit alternatief moet wel hetzelfde resultaat opleveren als de voorgeschreven maatregel. in dit geval: een warmtenetaansluiting. Als gemeente is het belangrijk dat je: 

• In de planregels over de aansluitplicht duidelijk aangeeft welk resultaat met de aansluitplicht wordt beoogd. Denk bijvoorbeeld aan “het waarborgen van de energiezuinigheid en de bescherming van het milieu”. Met die resultaatsbeschrijving kan beter worden beoordeeld of met een alternatieve warmteoplossing ten minste hetzelfde resultaat wordt bereikt als met een aansluiting op het warmtenet. 
• Aangeeft hoe de gelijkwaardigheid wordt getoetst. Bijvoorbeeld via beoordelingsregels of in een beleidsregel.
• De energieprestatie en de milieuprestatie van het warmtenet vastlegt.

In het omgevingsplan kun je ook andere regels opnemen voor warmtenetten en alternatieve oplossingen. Bijvoorbeeld  over geluid en netcongestie. Dit is ook een manier om te sturen op mogelijke alternatieven voor het warmtenet. Houd daarbij rekening met het volgende:

• Je kunt geen aanvullende energie-eisen stellen boven de BENG-eisen. 
• Je kunt geen eigen CO₂-normen opstellen na inwerkingtreding van de Wet collectieve warmte.

Op dit moment is het juridisch nog erg lastig om alternatieven voor een warmtenet expliciet uit te sluiten waarmee je het onmogelijk maakt om een gelijkwaardige maatregel te treffen. Je kunt dit moeilijk motiveren en de kans is klein dat het voldoet aan het evenredigheidsbeginsel.

Heb je via de Wcw een warmtekavel vastgesteld en een warmtebedrijf aangewezen? En wil de projectontwikkelaar van nieuwbouwwoningen binnen deze kavel een warmte-oplossing toepassen die bestaat uit collectieve warmte? Dan heeft de projectontwikkelaar een ontheffing voor een klein collectief warmtesysteem nodig. Met het weigeren van  een ontheffing kun je als gemeente sturen op aansluiting op een warmtenet. Je kunt een ontheffing weigeren als de aanleg en exploitatie van het collectieve warmtesysteem van het aangewezen warmtebedrijf onder druk komt te staan door het warmtesysteem van de projectontwikkelaar. Er zijn 2 gronden op basis waarvan je als gemeente de ontheffing kunt weigeren: 

• Het aangewezen warmtebedrijf kan structureel geen redelijk rendement meer behalen.
• De tarieven zouden significant verhoogd moeten worden.

Hierbij is timing cruciaal. Is er nog geen warmtekavel aangewezen? Dan kan een projectprojectontwikkelaar vrijstelling krijgen.

Zie ook: Warmtekavel vaststellen | NPLW

Ook privaatrechtelijke afspraken kunnen de verplichting tot aansluiten op een warmtenet ondersteunen. Bijvoorbeeld via de anterieure overeenkomst. Maar: het is niet mogelijk om een aansluiting alleen via het privaatrecht te verplichten.