Toegankelijkheidslinks Ga naar de hoofdinhoud
NPLW Logo. Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie
Helpdesk

Isolatiemaatregelen hoek- en tussenappartement jaren 60

In de jaren ’60 wordt een omslag gemaakt van traditionele bouw naar meer industriële bouw. De pannenkap verdwijnt.

Kenmerken van de woningen

  • Plat dak
  • Matig geïsoleerd volgens de huidige nieuwbouw maatstaven
  • Gaskachels en elektrische boilers of collectieve blokverwarmingssystemen met centrale verwarming
  • Natuurlijke ventilatie
  • Aangestorte balkons
  • Gevelbanden
Schematische weergave isolatiemaatregelen hoek- en tussenappartement jaren 60
Toelichting bij deze afbeelding
Schematische weergave van 3 isolatiemaatregelenpakketten voor een hoek- en tussenappartement uit de jaren '60 (20ste eeuw)
Schematische weergave isolatiemaatregelen hoek- en tussenappartement jaren 60

Verschillende maatregelenpakketten voor het hoek- en tussenappartement

Voor het tussenappartement geldt een strengere eis aan de netto-warmtebehoefte dan bij het hoekappartement. Dit komt door een verschil in compactheid (verhouding verliesoppervlak en gebruiksoppervlak).

Bouwdeel huis    EigenschappenSpecificaties
Begane grondvloerongeïsoleerde vloerRc = 0,33 m²K/W
Vloer boven bergingenongeïsoleerde vloerRc = 0,15 m²K/W
Voor- achtergevelongeïsoleerde spouwmuurRc = 0,35 m²K/W
Kopgevelongeïsoleerde spouwmuurRc = 0,35 m²K/W
Wand naar trappenhuisgeen isolatie, geen spouwRc = 0,19 m²K/W
Plat dakgeïsoleerd dak (60 mm)Rc = 1,55 m²K/W
Ramen

conventioneel dubbel glas

enkel glas t.p.v. klepramen

Uw = 2,90 W/m²K

Uw = 5,10 W/m²K

Voor- en achterdeurongeïsoleerde deurUd = 3,40 W/m²K
Infiltratiematige kier- en naaddichtingqv;10 = 2,10 dm3/s.m2
Ventilatiesysteemnatuurlijke toevoer en mechanische afvoersysteem C1
 
Hoek/bovenappartementNetto-warmtebehoefte 232 kWh/m²Standaard
≤ 106 kWh/m²
TussenappartementNetto-warmtebehoefte 136 kWh/m²Standaard
≤ 45 kWh/m²
Specificaties isolerende eigenschappen per bouwdeel

3 maatregelenpakketten om te voldoen aan de Standaard

Er zijn 3 verschillende maatregelenpakketten voor een hoek- en tussenappartementen jaren 60 om aan de Standaard te voldoen. Elk pakket wordt hieronder kort beschreven. In de schema's vind je een overzicht van het bouwdeel, de huidige situatie en de aanvullende maatregelen. Je ziet per bouwdeel de huidige situatie en de maatregelen die nodig zijn om aan de Standaard te voldoen.

Maatregelenpakket 1 hoek/bovenappartement

In dit maatregelenpakket isoleer je de spouwmuur, de wand tussen het trappenhuis en het appartement. Het plat dak wordt extra geïsoleerd. Het conventioneel dubbel glas vervang je  door HR++-glas. Het ventilatiesysteem bestaat uit natuurlijke toevoer met zelfsturende roosters (zr-roosters) en mechanische afvoer met CO2-sturing in de woonkamer en hoofdslaapkamer. In combinatie met een verbetering van de luchtdichtheid voldoet de woning aan de ‘Standaard voor woningisolatie’.

BouwdeelHuidige situatieMaatregelenSpecificatie
Plat dakgeïsoleerd dak (60 mm)dakisolatie 270 mm aan buitenzijde, nieuw isolatie van EPS of PIRRc = 6,30 m²K/W
Voor- en achtergevelongeïsoleerde spouwmuurna-isolatie spouwmuur 50 mm (PS-parels, wol, PUR)Rc = 1,47 m²K/W
Kopgevelongeïsoleerde spouwmuurna-isolatie spouwmuur 50 mm (PS-parels, wol, PUR)Rc = 1,47 m²K/W
Wand naar trappenhuisgeen isolatie, geen spouwgeïsoleerde voorzetwand 60 mm (bv. Metal-Stud wand met 60 minerale wol, met een PIR-plaat kan dezelfde Rc-waarde met een dunnere dikte worden behaald)Rc = 1,69 m²K/W
Ramen    

conventioneel dubbel glas

enkel glas t.p.v. klepramen

overal HR++-glasUw = 1,80 W/m²K
Infiltratiematige kier- en naaddichtingverbeteren kier- en naaddichting: bij aanbrengen isolatie, tochtband kozijnen, afdichten doorvoeringen in begane grondvloer en dak (gebruik manchetten), kier- en naden t.p.v. woningscheidende wand/meterkastqv;10;ref ≤ 0,49 dm3/s.m²
Ventilatiesysteemnatuurlijke toevoer en mechanische afvoernatuurlijke toevoer (zr-roosters) en mechanische afvoer met CO2-meting in woonkamer en hoofdslaapkamersysteem C4c
 
Hoek/bovenappartementNetto-warmtebehoefte na maatregelen 103 kWh/m²Standaard
≤ 106 kWh/m²
Specificaties isolatiemaatregelen per bouwdeel

Maatregelenpakket 2 hoek/bovenappartement

De isolatiemaatregelen komen overeen met het eerste pakket. In dit pakket is gekozen voor een ander ventilatiesysteem. Een decentrale WTW-unit in de woonkamer en natuurlijke toevoer via zelfregelende roosters (ZR) en mechanische afvoer in de overige ruimten. Hiervoor zijn aanvullende bouwkundige maatregelen nodig.

BouwdeelHuidige situatieMaatregelenSpecificatie
Plat dak    geïsoleerd dak (60 mm)dakisolatie 270 mm aan buitenzijde, nieuw isolatie van EPS of PIRRc = 6,30 m²K/W
Voor- en achtergevelongeïsoleerde spouwmuurna-isolatie spouwmuur 50 mm  (PS-parels, wol, PUR)Rc = 1,47 m²K/W
Kopgevelongeïsoleerde spouwmuurna-isolatie spouwmuur 50 mm  (PS-parels, wol, PUR)Rc = 1,47 m²K/W
Wand naar  trappenhuisgeen isolatie, geen spouwmuurgeïsoleerde voorzetwand 60 mm (bv. Metal-Stud-wand met 60 minerale wol; met een PIR-plaat kan dezelfde Rc-waarde met een dunnere dikte worden behaald)Rc = 1,69 m²K/W
Ramenconventioneel dubbel glasoveral HR++-glas1,80 W/m²K
Infiltratiematige kier- en naaddichtingverbeteren kier- en naaddichting: bij aanbrengen isolatie, tochtband kozijnen, afdichten doorvoeringen in begane grondvloer en dak (gebruik manchetten), kier- en naden t.p.v. woningscheidende wand/meterkastqv;10;ref ≤ 0,49 dm3/s.m²
Ventilatiesysteemnatuurlijke toevoer en mechanische afvoergecombineerd systeem: decentrale WTW in woonkamer en natuurlijke toevoer (zr- roosters) en mechanische afvoer in overige ruimtensysteem E1 en C2a
Hoek/bovenappartementNetto-warmtebehoefte na maatregelen 101 kWh/m²Standaard
≤ 106 kWh/m²
Specificaties isolatiemaatregelen per bouwdeel

Maatregelenpakket 3 tussenappartement

Voor het tussenappartement geldt een strengere eis aan de netto-warmtebehoefte dan bij het hoekappartement. Om de netto-warmtebehoefte te verlagen is er gekozen voor de combinatie van het isoleren van de thermische schil, gebalanceerde ventilatie met WTW en triple glas. Voor het triple glas is er gerekend met een verbeterde U-waarde ten opzichte van het gebruikelijke triple glas. Om de correcte waarden van de warmtebehoefte terug te kunnen zien op het Energielabel is voor het triple glas een BCRG-verklaring nodig. In combinatie met een geïsoleerde voorzetwand bij het trappenhuis en verbeterde luchtdichtheid voldoet dit appartement aan de ‘Standaard voor woningisolatie’.

BouwdeelHuidige situatieMaatregelenSpecificatie
Voor- en achtergevelongeïsoleerde spouwmuurna-isolatie spouwmuur 50 mm (PS-parels, wol, PUR)Rc = 1,47 m²K/W
Wand naar trappenhuisgeen isolatie, geen spouwgeïsoleerde voorzetwand 60 mm (bv. Metal-Stud wand met 60 minerale wol, met een PIR-plaat kan dezelfde Rc-waarde met een dunnere dikte worden behaald)Rc = 1,69 m²K/W
Ramenconventioneel dubbel glasoveral triple glas in nieuwe kunststofkozijnen (met BCRG-kwaliteitsverklaring) m.u.v. deurenUw = 1,00 W/m²K
Voordeurongeïsoleerde deurgeïsoleerde deurUd = 2,00 W/m²K
Infiltratiematige kier- en naaddichtingverbeteren kier- en naaddichting: bij aanbrengen isolatie, tochtband kozijnen, afdichten doorvoeringen in begane grondvloer en dak (gebruik manchetten), kier- en naden t.p.v. woningscheidende wand/meterkastqv;10;ref ≤ 0,35 dm3/s.m²
Ventilatiesysteemnatuurlijke toe- en mechanische afvoergebalanceerde ventilatie met WTWsysteem D2
TussenappartementNetto-warmtebehoefte na maatregelen 45 kWh/m²Standaard
≤ 45 kWh/m²
Specificaties isolatiemaatregelen per bouwdeel

Meer informatie

Gerelateerde webinars

Webinar over het bereiken van bewoners bij de isolatieaanpak terugkijken

Veel gemeenten hebben inmiddels een isolatieaanpak, maar merken dat ze niet alle doelgroepen bereiken of dat bewoners na een eerste contactmoment geen vervolgstappen zetten. Hoe komt dat? En belangrijker: wat werkt wél? Je leert het in dit webinar.

10-11-2025
Webinar over het bereiken van bewoners bij de isolatieaanpak terugkijken

Webinar over waterzijdig inregelen terugkijken

Met waterzijdig inregelen kunnen bewoners flink besparen op het energieverbruik van hun verwarmingssysteem. Deze methode wordt nog niet op grote schaal toegepast. Dit roept de vraag op waarom dit zo is. En vooral hoe je als gemeente deze methode actief kunt inzetten om inwoners in energiearmoede te helpen.

15-05-2025
Webinar over waterzijdig inregelen terugkijken

Webinar over het bereiken van mensen in energiearmoede terugkijken

Op 3 oktober 2024 vond het NPLW-webinar plaats over energiearmoede. Hierin bespreken we hoe je mensen kunt bereiken die leven in energiearmoede. Wat werkt goed? Hoe organiseer je het? En hoe neem je belemmeringen weg?

03-10-2024
Webinar over het bereiken van mensen in energiearmoede terugkijken
Bekijk alle webinars

Relevante praktijkvoorbeelden

Energieverkenners gaan nét dat stapje verder: zo begeleidt Weststellingwerf bewoners van A tot Z naar een geïsoleerd huis 

Gemeente Weststellingwerf wil inwoners zo goed mogelijk helpen om hun woning te isoleren. De aanpak draait vooral om 1 ding: drempels verlagen door persoonlijke hulp te bieden. Jildou Visser (communicatieadviseur klimaat en duurzaamheid) vertelt: “Weststellingwerf gaat net dat stapje verder, en zet naast energiecoaches ook energieverkenners in. En straks ook een fixteam.”

07-05-2026
Energieverkenners gaan nét dat stapje verder: zo begeleidt Weststellingwerf bewoners van A tot Z naar een geïsoleerd huis 

“Als mijn buur het kan, kan ik het ook” - Hoe Breda met Energieke Buren bewoners in beweging krijgt

In de Bredase wijk Doornbos-Linie helpen bewoners elkaar om hun woning te isoleren. Dit zijn bewoners die zelf al stappen hebben gezet en een Bredase verduurzamingssubsidie hebben aangevraagd. Zij delen hun ervaringen met buurtgenoten en beantwoorden vragen. Dit zijn de Energieke Buren: mensen die energiebesparing begrijpelijk maken en buurtgenoten helpen om de eerste stap te zetten. We vroegen Anke Baijens (procescoördinator Energieke Wijken bij gemeente Breda) naar haar ervaringen.

22-04-2026
“Als mijn buur het kan, kan ik het ook” - Hoe Breda met Energieke Buren bewoners in beweging krijgt

“Als je het dorp ingaat, dan gebeurt er iets” - zo bereikt Hollands Kroon energiearme huishoudens

Gemeente Hollands Kroon werkt al jaren aan een praktische isolatieaanpak voor inwoners. Met name de manier waarop het energieteam de dorpen intrekt, blijkt zeer effectief. Samen met Ferdinand Pronk (aanjager energiebesparing bij gemeente Hollands Kroon) kijken we hoe het Hollands Kroon lukt om juist de moeilijkste doelgroep te bereiken. Welke gedragstechnieken zetten ze in en waarom werken ze?

31-03-2026
“Als je het dorp ingaat, dan gebeurt er iets” - zo bereikt Hollands Kroon energiearme huishoudens
Bekijk alle praktijkvoorbeelden