Toegankelijkheidslinks Ga naar de hoofdinhoud
NPLW Logo. Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie
Helpdesk

Welke sturingsmogelijkheden krijgen gemeenten onder de Wet collectieve warmte (Wcw)?

Gemeenten krijgen een centrale rol in het besluitvormingsproces met betrekking tot collectieve warmte. Ze bepalen waar een collectieve warmtevoorziening komt en wie de collectieve warmtevoorziening kan aanleggen en exploiteren.

Transporteren en leveren van collectieve warmte onder regie van de gemeente

Op grond van de Wcw is het verboden om warmte te transporteren en te leveren zonder aanwijzing door het college van burgemeester en wethouders. De gemeente stelt eerst een warmtekavel vast. De volgende stap is dat het college een warmtebedrijf aanwijst voor het betreffende warmtekavel. Die aanwijzing kan de gemeente verlenen aan een: 

  • warmtebedrijf met een publiek meerderheidsbelang; 
  • warmtegemeenschap. 

Als de gemeente een publiek warmtebedrijf of een warmtegemeenschap aanwijst, is deze exclusief bevoegd om warmte te leveren in een warmtekavel voor de volledige periode van aanwijzing (minimaal 20 en maximaal 30 jaar). 

Verantwoordelijkheid publieke warmtebedrijf of warmtegemeenschap

Het publieke warmtebedrijf of de warmtegemeenschap is helemaal verantwoordelijk voor:

  • de continuïteit en kwaliteit van de collectieve warmtevoorziening binnen een warmtekavel;
  • het daarvoor noodzakelijke transport en de levering van warmte; 
  • de productie of inkoop van warmte ten behoeve daarvan.

Het warmtebedrijf of de gemeenschap is verplicht om verbruikers binnen de warmtekavel aan te sluiten, tenzij een potentiële verbruiker aangeeft dat niet te willen. Daarnaast is het warmtebedrijf verantwoordelijk voor een betrouwbare, betaalbare en duurzame warmtelevering.

Meer informatie

Relevante praktijkvoorbeelden

Samenwerken met energiecoöperaties: lessen uit de leerkring

Hoe werk je als gemeente goed samen met energiecoöperaties en bewonersinitiatieven? Tijdens de NPLW-leerkring ‘Samenwerken met energiecoöperaties’ deelden ambtenaren en experts hun ervaringen. In de laatste bijeenkomst van de leerkring kwam het spanningsveld tussen het proces met bewoners en de eigen organisatie aan bod. En hoe je daar constructief mee kan omgaan.

16-02-2026
Samenwerken met energiecoöperaties: lessen uit de leerkring

De mer van Utrecht: weloverwogen keuzes en een basis voor andere gemeenten

Veel gemeenten werken aan een warmteprogramma en sommigen oriënteren zich op een bijbehorende milieueffectrapportage (plan-MER). Utrecht heeft als 1e gemeente de plan-MER afgerond. Vera Haaksma, teammanager energie-infrastructuur bij de gemeente Utrecht, vertelt: “Met onze uitgebreide plan-MER onderbouwen wij onze keuzes voor het warmtealternatief per buurt. Andere gemeenten geef ik mee: maak gebruik van wat er is.”

21-10-2025
De mer van Utrecht: weloverwogen keuzes en een basis voor andere gemeenten

De aanwijsbevoegdheid inzetten voor all-electric: hoe werkt dat?

Bergen, Uitgeest, Castricum en Heiloo (BUCH-gemeenten) werken ambtelijk samen. Zo ook aan het schrijven van de warmteprogramma’s. Anna Ankoné, projectleider warmtetransitie BUCH, vertelt hoe ze in 2 van de 4 gemeenten het voornemen om de aanwijsbevoegdheid in te zetten voor all-electric opnamen in het warmteprogramma.

14-10-2025
De aanwijsbevoegdheid inzetten voor all-electric: hoe werkt dat?
Bekijk alle praktijkvoorbeelden