Toegankelijkheidslinks Ga naar de hoofdinhoud
NPLW Logo. Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie
Helpdesk

Planproces aanwijsbevoegdheid

Wil je als gemeente de aanwijsbevoegdheid inzetten? Dan moet je een specifiek planproces doorlopen. Dit planproces ziet er vereenvoudigd als volgt uit: het start met een warmteprogramma, mogelijk een uitvoeringsplan en vervolgens de wijziging van het omgevingsplan. Met de wijziging van het omgevingsplan moet een meerderheid van de gemeenteraad instemmen.

Hulpmiddelen

Warmteprogramma

Als gemeente beschik je al over een transitievisie warmte. Met het wetsvoorstel Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw) wordt deze transitievisie formeel vastgelegd als een 'warmteprogramma' onder de Omgevingswet. Waaraan een bestaande transitievisie warmte moet voldoen om deze over te kunnen laten gaan in een warmteprogramma, wordt vastgelegd in het overgangsrecht. Het warmteprogramma moet uiterlijk 31 december 2027 aan de eisen uit de Wgiw voldoen. Dat is ook het moment dat de warmteprogramma’s uiterlijk geactualiseerd moeten worden. Het warmteprogramma benoemt in ieder geval de locaties waar de gemeente in de komende periode overweegt haar aanwijsbevoegdheid in te zetten - en die dus aardgasvrij worden - en de beoogde datum om van het gas te gaan.

De Wgiw, het Bgiw en de bijbehorende ministeriële regeling treden naar verwachting uiterlijk 1 januari 2027 in werking.

Uitvoeringsplan

In het uitvoeringsplan concretiseer je als gemeente de plannen uit de transitievisie warmte of het warmteprogramma voor een dorpskern, wijk of buurt. Het uitvoeringsplan kan als een onderbouwing dienen van de wijziging van het omgevingsplan, die noodzakelijk is als je de aanwijsbevoegdheid wilt inzetten. Het is ook mogelijk om de onderbouwing van de wijziging van het omgevingsplan een andere vorm te geven dan een uitvoeringsplan.

Wijziging van het omgevingsplan

Het uitvoeringsplan kan een belangrijk onderdeel zijn van de onderbouwing van het besluit tot wijziging van het omgevingsplan. Onder de Omgevingswet heeft straks elke gemeente 1 omgevingsplan voor haar hele grondgebied, dat algemene regels voor de fysieke leefomgeving bevat. Dit omgevingsplan biedt ook ruimte voor het opnemen van regels over de warmtevoorziening in een gebied. De regels in het omgevingsplan zijn bindend voor iedereen. Van gemeente tot bewoners, ondernemers en andere gebouweigenaren in de gemeente. 

Gebruik je als gemeente je aanwijsbevoegdheid na inwerkingtreding van de Wgiw en het Bgiw? Dan worden in het omgevingsplan in elk geval regels opgenomen over het gekozen alternatief voor aardgas in een gebied en de datum waarop de levering van aardgas stopt.

Wijziging van omgevingsplan op basis van meer dan 1 uitvoeringsplan

Als gemeente kun je gelijktijdig aan meerdere uitvoeringsplannen werken, elk voor een ander gebied. Dat betekent dat je meerdere wijzigingen van het omgevingsplan onderbouwt in verschillende uitvoeringsplannen. Het is mogelijk om deze wijzigingen - en daarmee de besluitvorming - te bundelen. Dit betekent in de praktijk dat deze gebundelde wijzigingen één gemeentelijk besluitvormingstraject doorloopt. Dit vereist een nauwkeurige afstemming van de processen tussen de betrokken afdelingen binnen je gemeente.

Meer informatie

Gerelateerde webinars

Webinar over de Wet collectieve warmte in 2026 terugkijken

De Wet collectieve warmte (Wcw) is op 9 december 2025 door de Eerste Kamer aangenomen. Het doel van de wet is om de ontwikkeling van nieuwe warmtenetten te vergemakkelijken en zo de energietransitie te bevorderen. Maar ook om betaalbaarheid, betrouwbaarheid en duurzaamheid van collectieve warmtelevering te waarborgen. In deze webinar staan we stil bij de laatste ontwikkelingen rondom de Wcw.

09-03-2026
Webinar over de Wet collectieve warmte in 2026 terugkijken

Webinar over publiek-private warmtebedrijven terugkijken

Maandag 24 juni 2024 organiseerde NPLW het laatste webinar van de 7-delige Wcw-webinarreeks. Dit webinar gaat over publiek-private warmtebedrijven. Veel gemeenten vragen zich af welke rol zij kunnen nemen in lokale warmtelevering door een publiek warmtebedrijf volgens de nieuwe Wet collectieve warmte (Wcw).

24-06-2024
Webinar over publiek-private warmtebedrijven terugkijken
Bekijk alle webinars

Relevante praktijkvoorbeelden

Súdwest-Fryslân leert van Denemarken over betaalbare warmtenetten

Súdwest-Fryslân is druk bezig met haar bronnenstrategie en wil een 100% gemeentelijk warmtebedrijf oprichten. Procesmanager Michiel de Wit van de gemeente Súdwest-Fryslân vertelt hoe hun project Confidence-subsidie ontving vanuit Denemarken. "Maak een groot plan en start klein."

15-10-2024
Súdwest-Fryslân leert van Denemarken over betaalbare warmtenetten

7 lessen uit Bospolder-Tussendijken voor een aardgasvrije wijk

Na ruim 7 jaar sloot het project Bospolder-Tussendijken Aardgasvrij op 25 juni feestelijk af met een kennisdag. Het resultaat? Ruim 1.300 woningen, 4 scholen en een wijkcentrum aangesloten op het warmtenet. Samenwerkingspartners gemeente Rotterdam, woningcorporatie Havensteder en warmtebedrijf Eneco delen de belangrijkste lessen van de afgelopen 7 jaar. Anne-Marie Verheijen, programmamanager Aardgasvrij bij gemeente Rotterdam: "Investeren in elkaar was de sleutel tot het succes van deze gebiedsaanpak. Iedereen wist: we moeten het samen doen."

20-07-2026
7 lessen uit Bospolder-Tussendijken voor een aardgasvrije wijk

Van 6.000 naar 15.000 woningen: Delftse aanpak voor groeiend warmtenet

Het warmtenet in Delft krijgt vorm. "In de 1e fase sluiten we 6.000 corporatiewoningen aan, mede dankzij bestaande blokverwarming en goede samenwerking tussen betrokken partijen. Voor de volgende stap ligt de focus op bewonersparticipatie en een betaalbare oplossing voor de lange termijn", zegt Heerd Jan Hoogeveen, programmamanager Energietransitie in de gemeente Delft.

30-06-2026
Van 6.000 naar 15.000 woningen: Delftse aanpak voor groeiend warmtenet
Bekijk alle praktijkvoorbeelden