Milieueffectrapportage (mer) bij het warmteprogramma
Bij het maken van een warmteprogramma moeten gemeenten beoordelen of een milieueffectrapportage nodig is. Een milieueffectrapportage, vaak afgekort als MER, brengt de milieugevolgen van keuzes in beeld. Zo helpt de MER om keuzes in het warmteprogramma goed te onderbouwen.
Op deze pagina lees je wat een MER is, wanneer een plan-MER of plan-mer-beoordeling nodig is en hoe je gebruik kunt maken van de modelrapportage MER bij het warmteprogramma.
Veelgebruikte termen:
- MER: het milieueffectrapport, rapport waarin de milieueffecten worden beschreven
- Plan-MER: een MER voor een beleidsplan, zoals het warmteprogramma
- Plan-mer-plicht: de verplichting om een plan-MER op te stellen
- Plan-mer-beoordeling: een eerste toets om te bepalen of een MER nodig is
- Plan-mer-beoordelingsplicht: de verplichting om eerst een mer-beoordeling uit te voeren
Let op: de afkorting mer (met kleine letters) staat voor de volledige procedure, de milieueffectrapportage. MER (met hoofdletters) staat voor het milieueffectrapport.
Wat is een milieueffectrapportage (MER)?
Een milieueffectrapportage (MER) beschrijft welke effecten beleidskeuzes in het warmteprogramma kunnen hebben op het milieu. Denk bijvoorbeeld aan effecten op luchtkwaliteit, bodem, water, geluid, natuur, landschap en gezondheid.
De MER helpt je om:
- verschillende warmteopties te vergelijken
- milieueffecten zichtbaar te maken
- keuzes goed te onderbouwen
Dit draagt bij aan een transparante besluitvorming en helpt om bewoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties goed te informeren.
Mer-beoordeling
Soms is niet direct duidelijk of een MER nodig is. In dat geval voer je eerst een mer-beoordeling uit. Een mer-beoordeling is een eerste toets. Daarbij onderzoek je of het warmteprogramma mogelijk belangrijke milieugevolgen kan hebben. Blijkt uit deze beoordeling dat er waarschijnlijk aanzienlijke milieueffecten zijn? Dan moet je alsnog een MER opstellen.
Plan-mer-plicht bij warmteprogramma’s
Voor warmteprogramma’s geldt vaak een plan-mer-plicht. Dat komt doordat het warmteprogramma kaders kan stellen voor toekomstige projecten. Dit speelt bijvoorbeeld wanneer een gemeente in het warmteprogramma kaders stelt voor de ontwikkeling en realisatie van collectieve warmtenetten.
Maak je als gemeente de keuze voor all-electric-warmteoplossingen, dan kan sprake zijn van aanzienlijke milieueffecten. Bijvoorbeeld door geluidshinder. Dan moet je hoogstwaarschijnlijk een plan-mer-beoordeling uitvoeren om te bepalen of een milieueffectrapportage nodig is.
Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD)
Geldt er een plan-mer-plicht? Dan kunnen gemeenten aan het begin van de procedure een Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) opstellen. In een NRD beschrijf je wat je gaat onderzoeken in de MER en hoe diepgaand je dat doet. Denk bijvoorbeeld aan:
- welke alternatieven je vergelijkt
- welke milieuthema’s je onderzoekt
- welk detailniveau je hanteert
Een NRD is niet verplicht bij het warmteprogramma. Toch kiezen veel gemeenten ervoor om er een op te stellen, vooral als het warmteprogramma complex of bestuurlijk gevoelig is. Met een NRD kun je de inhoud van de MER vooraf duidelijk afbakenen. Dit helpt om het proces gestructureerd te laten verlopen en verwachtingen tussen betrokken partijen te verduidelijken.
Bekijk NRD’s van andere gemeenten bij de voorbeelden onderaan deze pagina.
Handreiking mer in de warmtetransitie
Wil je weten of een MER of mer-beoordeling nodig is bij jouw warmteprogramma? Of wil je er direct mee aan de slag? Bekijk dan de handreiking MER in de warmtetransitie (pdf). Deze handreiking helpt je om te bepalen wanneer een plan-MER verplicht is en geeft praktische uitleg over hoe je de milieueffectrapportage kunt uitvoeren bij het warmteprogramma. Ook wordt het proces van de mer en de mer-beoordeling stap voor stap toegelicht in de handreiking.
Let op: een plan-MER opstellen kost tijd, geld en inzet van specialistische kennis. Houd hier rekening mee bij de planning van het warmteprogramma.
Modelrapportage en standaard werkwijze
NPLW ontwikkelde samen met gemeenten, adviesbureaus en de Commissie mer een standaard werkwijze om het proces rond de MER bij het warmteprogramma efficiënt te laten verlopen. Met deze aanpak kun je:
- sneller een MER opstellen
- efficiënter werken
- kosten en doorlooptijd beperken
Bij de werkwijze hoort een aantal producten die je helpen bij het uitvoeren van een plan-MER.
Modelrapportage
De modelrapportage is een uitgewerkt voorbeeld van een plan-MER voor het warmteprogramma. Je kunt deze rapportage gebruiken als basis voor je eigen MER.
De modelrapportage helpt je om:
- een logische structuur op te zetten
- de juiste onderwerpen te behandelen
- keuzes en effecten op een vergelijkbare manier te beschrijven
De modelrapportage is gebaseerd op het plan-MER van de gemeente Utrecht en aangevuld met inzichten van andere gemeenten en de Commissie mer.
Startnotitie
De startnotitie legt uit hoe je de modelrapportage kunnen gebruiken.
De notitie beschrijft onder andere:
- wanneer de modelrapportage geschikt is
- hoe je deze aanpast aan de lokale situatie
- welke uitgangspunten daarbij gelden
- een concreet stappenplan voor het toepassen van de modelrapportage binnen de mer-procedure
De startnotitie dient als werkinstructie en helpt je om de modelrapportage zorgvuldig toe te passen.
Gebruikshandleiding
De gebruikshandleiding ondersteunt je bij het invullen van de modelrapportage. De handleiding volgt dezelfde structuur als de modelrapportage. Per onderdeel staat beschreven:
- welke informatie nodig is
- welke keuzes je kunt maken
- waar je op moet letten bij lokale omstandigheden
Zo helpt de handleiding om de MER consistent en zorgvuldig op te stellen.
Logboek afwijkingen
Gemeenten passen de modelrapportage meestal aan hun eigen situatie aan. In het logboek leg je vast waar je afwijkt van het model. Dit helpt de Commissie mer om sneller te beoordelen:
- welke deskundigen nodig zijn
- hoe de beoordeling het beste kan worden uitgevoerd
Dit kan de doorlooptijd verkorten en kosten beperken.
Standaard opdrachtomschrijving (publicatie volgt binnenkort)
De standaard opdrachtomschrijving helpt je bij het uitzetten van een MER-opdracht aan een adviesbureau. Hiermee kun je:
- eenvoudiger een opdracht formuleren
- de toepassing van de modelrapportage borgen
- het aanbestedingsproces versnellen
De standaard opdrachtomschrijving is nog niet beschikbaar. Zodra deze gereed is, kun je hem hier downloaden.
Uitlegvideo mer en de warmtetransitie
Accepteer alle cookies om deze video te bekijken.
Klik hier om je instellingen aan te passen
Voorbeelden
- De gemeente Utrecht: Milieueffectrapport inclusief aanvulling beleidsnota warmte en warmteprogramma gemeente Utrecht
- De gemeente Zwolle: Notitie Reikwijdte en Detailniveau Zwolle (pdf)
- De gemeente Eindhoven: Notitie Reikwijdte en Detailniveau Eindhoven (pdf)
Meer informatie
Veelgestelde vragen
- Wanneer is het warmteprogramma kaderstellend?
- Is een warmteprogramma plan-mer-plichtig als uitsluitend all-electric-oplossingen of isolatiemaatregelen zijn voorzien?
- Volstaat een plan-mer-beoordeling als in het warmteprogramma voor één wijk is gekozen voor een warmtenet en voor de rest van de gemeente voor all-electric oplossingen?
- Moet je bij elke stap in het planproces een nieuwe plan-MER opstellen en een plan-mer-procedure doorlopen?
- Wat zijn de risico’s als een gemeente ondanks de verplichting geen plan-mer of plan-mer-beoordeling uitvoert?
- Kun je als gemeente een milieueffectrapport hergebruiken?
- Moet mijn gemeente aan de slag met de milieueffectrapportage (mer) bij het warmteprogramma?