Toegankelijkheidslinks Ga naar de hoofdinhoud
NPLW Logo. Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie
Helpdesk

Isolatiemaatregelen hoek- en tussenappartement jaren 50

De appartementen uit de jaren ’50 worden gekenmerkt door een sobere en doelmatige bouwstijl: gemetseld met bakstenen, met relatief kleine kozijnen.

Kenmerken van deze woningen

  • Geen standaard manier van bouwen, of slechts in beperkte mate
  • Traditionele bouw met baksteen
  • Hellend dak met soms een functie als bergruimte of plat dak

In de referentiesituatie gaan we uit van een ongeïsoleerd appartement met natuurlijke toe- en afvoer.

Schematische weergave isolatiemaatregelen hoek- en tussenappartement jaren 50
Toelichting bij deze afbeelding
Schematische weergave van 3 isolatiemaatregelenpakketten voor een hoek- en tussenappartement uit de jaren '50 (20ste eeuw)
Schematische weergave isolatiemaatregelen hoek- en tussenappartement jaren 50

Verschillende maatregelenpaketten voor het hoek- en tussenappartement

Voor het tussenappartement geldt een strengere eis aan de netto-warmtebehoefte dan bij het hoek- en bovenappartement. Dit komt door een andere compactheid (verhouding verliesoppervlak en gebruiksoppervlak). Het hoekappartement heeft namelijk een kopgevel en daarmee meer verliesoppervlak dan het tussenappartement. In dit voorbeeld is het gebruiksoppervlak van het hoekappartement groter dan van het tussenappartement. Daarom zijn er voor het hoek- en het tussenappartement verschillende maatregelenpakketten vastgesteld.

Bouwdeel huisEigenschappenSpecificaties
Begane grondvloerongeïsoleerde vloerRc = 0,33 m²K/W
Vloer boven bergingenongeïsoleerde vloerRc = 0,33 m²K/W
Voor- achtergevelongeïsoleerde spouwmuurRc = 0,35 m²K/W
Kopgevelongeïsoleerde spouwmuurRc = 0,35 m²K/W
Wand naar trappenhuisgeen isolatie, geen spouwRc = 0,19 m²K/W
Hellend dakisolatie onbekendRc = 0,35 m²K/W
Ramen

conventioneel dubbel glas

enkel glas t.p.v. klepramen

Uw = 2,90 W/m²K

Uw = 5,10 W/m²K

Voor- en balkondeurongeïsoleerde deurUd = 3,40 W/m²K
Infiltratiematige kier- en naaddichting

Hoek:qv;10 = 2,10 dm3/s.m²

Tussen:qv;10 = 1,50 dm3/s.m²

Ventilatiesysteemnatuurlijke toe- en afvoersysteem A1
Hoek/boven-appartementHuidige netto-warmtebehoefte 
237 kWh/m²
Standaard
≤ 74 kWh/m²
TussenappartementHuidige netto-warmtebehoefte 
167 kWh/m²
Standaard
≤ 45 kWh/m²
Specificaties isolerende eigenschappen per bouwdeel

3 maatregelenpakketten om te voldoen aan de Standaard

Er zijn 3 verschillende maatregelenpakketten voor het hoek- en tussenappartement jaren 50 om aan de Standaard te voldoen. Elk pakket wordt hieronder kort beschreven. In de schema's vind je een overzicht van het bouwdeel, de huidige situatie en de aanvullende maatregelen. Je ziet per bouwdeel de huidige situatie en de maatregelen die nodig zijn om aan de Standaard te voldoen. 

Maatregelenpakket 1 hoek/bovenappartement

In dit maatregelenpakket isoleer je de spouwmuur en het hellende dak. Daarnaast vervang je het dubbel glas  door HR++-glas. Er is gekozen voor een ventilatiesysteem met natuurlijke toevoer via zelfregelende roosters (zr-roosters) en mechanische afvoer met CO2-sturing in de woonkamer en hoofdslaapkamer. In combinatie met een aanscherping van de luchtdichtheid voldoet de woning aan de Standaard voor woningisolatie.

Bouwdeel    Huidige situatieMaatregelenSpecificatie
Ramen

conventioneel dubbel glas

enkel glas t.p.v. klepramen

overal HR++-glas inclusief klepramenUw = 1,80 W/m²K
Hellend dakisolatie onbekenddakisolatie 270 mm aan buitenzijde, nieuw isolatie van EPS of PIRRc = 6,30 m²K/W
 
Voor- en achtergevelongeïsoleerde spouwmuurna-isolatie spouwmuur 50 mm (PS-parels, wol, PUR)Rc = 1,47 m²K/W
Wand naar trappenhuisgeen isolatie, geen spouwgeïsoleerde voorzetwand 60 mm (bv. Metal-Stud-wand met 60 minerale wol; met een PIR-plaat kan dezelfde Rc-waarde met een dunnere dikte worden behaald)Rc = 1,69 m²K/W
Infiltratiematige kier- en naaddichtingverbeteren kier- en naaddichting: bij aanbrengen isolatie, tochtband kozijnen, afdichten doorvoeringen in dak (gebruik manchetten), kier- en naden t.p.v. woningscheidende wand/meterkastqv;10;ref ≤ 0,49 dm3/s.m²
Ventilatiesysteemnatuurlijke toe- en afvoerNatuurlijke toevoer (zr-roosters) en mechanische afvoer met CO2-meting in woonkamer en hoofdslaapkamersysteem C4c
Hoek/bovenappartementNetto-warmtebehoefte na maatregelen 72 kWh/m²Standaard
≤ 74 kWh/m²
Specificaties isolatiemaatregelen per bouwdeel

Maatregelenpakket 2 hoek/bovenappartement

De isolatiemaatregelen komen overeen met het eerste pakket. In dit pakket is gekozen voor een ander ventilatiesysteem. Een decentrale WTW-unit in de woonkamer en natuurlijke toevoer en mechanische afvoer in de overige ruimten.

BouwdeelHuidige situatieMaatregelenSpecificatie
Ramen

conventioneel dubbel glas

enkel glas t.p.v. klepramen
 

overal HR++-glas, inclusief klepramenUw = 1,80 W/m²K
Hellend dakisolatie onbekenddakisolatie 270 mm aan buitenzijde, nieuw isolatie van EPS of PIRRc = 6,30 m²K/W
Voor- en achtergevelongeïsoleerde spouwmuurna-isolatie spouwmuur 50 mm (PS-parels, wol, PUR)Rc = 1,47 m²K/W
Wand naar trappenhuisgeen isolatie, geen spouwgeïsoleerde voorzetwand 60 mm (bv. Metal-Stud wand met 60 minerale wol, met een PIR-plaat kan dezelfde Rc-waarde met een dunnere dikte worden behaald)Rc = 1,69 m²K/W
Infiltratie    matige kier- en naaddichtingverbeteren kier- en naaddichting: bij aanbrengen isolatie, tochtband kozijnen, afdichten doorvoeringen in dak (gebruik manchetten), kier- en naden t.p.v. woningscheidende wand/meterkastqv;10;ref ≤ 0,49 dm3/s.m²
Ventilatiesysteemnatuurlijke toe- en afvoergecombineerd systeem: decentrale WTW in woonkamer en natuurlijke toevoer (zr-roosters) en mechanische afvoer in overige ruimtensysteem E1 en C2a
Hoek/bovenappartementNetto-warmtebehoefte na maatregelen 71 kWh/m²Standaard
≤ 74 kWh/m²
Specificaties isolatiemaatregelen per bouwdeel

Maatregelenpakket 3 tussenappartement

Voor het tussenappartement geldt een strengere eis aan de netto-warmtebehoefte dan bij het hoekappartement. Om de netto-warmtebehoefte te verlagen is er gekozen voor de combinatie gebalanceerde ventilatie met WTW en triple glas. Voor het triple glas is er gerekend met een aangescherpte U-waarde. Om de correcte waarden van de warmtebehoefte terug te kunnen zien op het Energielabel is voor het triple glas een BCRG-verklaring nodig. In combinatie met een geïsoleerde voorzetwand bij het trappenhuis en verbeterde luchtdichtheid voldoet dit appartement  aan de ‘Standaard voor woningisolatie’.

Bouwdeel    Huidige situatieMaatregelenSpecificatie
Ramen

conventioneel dubbel glas

enkel glas t.p.v. klepramen

overal triple glas in nieuwe kunststofkozijnen (met BCRG-kwaliteitsverklaring) m.u.v. deurenUw = 1,80 W/m²K
Voor- en achtergevelongeïsoleerde spouwmuurna-isolatie spouwmuur 50 mm (PS-parels, wol, PUR)Rc = 1,47 m²K/W
Wand naar trappenhuisgeen isolatie, geen spouwgeïsoleerde voorzetwand 60 mm (bv. Metal-Stud-wand met 60 minerale wol, met een PIR-plaat kan dezelfde Rc-waarde met een dunnere dikte worden behaald)Rc = 1,69 m²K/W
Voordeurongeïsoleerde deurgeïsoleerde deurUd = 2,00 W/m²K
Infiltratiematige kier- en naaddichtingverbeteren kier- en naaddichting: bij aanbrengen isolatie, tochtband kozijnen, afdichten doorvoeringen (gebruik manchetten), kier- en naden t.p.v. woningscheidende wand/meterkastqv;10;ref ≤ 0,35 dm3/s.m²
Ventilatiesysteemnatuurlijke toe- en afvoergebalanceerde ventilatie met WTWsysteem D2
TussenappartementNetto-warmtebehoefte na maatregelen 44 kWh/m²Standaard
≤ 45 kWh/m²
Specificaties isolatiemaatregelen per bouwdeel

Meer informatie

Gerelateerde webinars

Webinar over het bereiken van bewoners bij de isolatieaanpak terugkijken

Veel gemeenten hebben inmiddels een isolatieaanpak, maar merken dat ze niet alle doelgroepen bereiken of dat bewoners na een eerste contactmoment geen vervolgstappen zetten. Hoe komt dat? En belangrijker: wat werkt wél? Je leert het in dit webinar.

10-11-2025
Webinar over het bereiken van bewoners bij de isolatieaanpak terugkijken

Webinar over waterzijdig inregelen terugkijken

Met waterzijdig inregelen kunnen bewoners flink besparen op het energieverbruik van hun verwarmingssysteem. Deze methode wordt nog niet op grote schaal toegepast. Dit roept de vraag op waarom dit zo is. En vooral hoe je als gemeente deze methode actief kunt inzetten om inwoners in energiearmoede te helpen.

15-05-2025
Webinar over waterzijdig inregelen terugkijken

Webinar over het bereiken van mensen in energiearmoede terugkijken

Op 3 oktober 2024 vond het NPLW-webinar plaats over energiearmoede. Hierin bespreken we hoe je mensen kunt bereiken die leven in energiearmoede. Wat werkt goed? Hoe organiseer je het? En hoe neem je belemmeringen weg?

03-10-2024
Webinar over het bereiken van mensen in energiearmoede terugkijken
Bekijk alle webinars

Relevante praktijkvoorbeelden

Energieverkenners gaan nét dat stapje verder: zo begeleidt Weststellingwerf bewoners van A tot Z naar een geïsoleerd huis 

Gemeente Weststellingwerf wil inwoners zo goed mogelijk helpen om hun woning te isoleren. De aanpak draait vooral om 1 ding: drempels verlagen door persoonlijke hulp te bieden. Jildou Visser (communicatieadviseur klimaat en duurzaamheid) vertelt: “Weststellingwerf gaat net dat stapje verder, en zet naast energiecoaches ook energieverkenners in. En straks ook een fixteam.”

07-05-2026
Energieverkenners gaan nét dat stapje verder: zo begeleidt Weststellingwerf bewoners van A tot Z naar een geïsoleerd huis 

“Als mijn buur het kan, kan ik het ook” - Hoe Breda met Energieke Buren bewoners in beweging krijgt

In de Bredase wijk Doornbos-Linie helpen bewoners elkaar om hun woning te isoleren. Dit zijn bewoners die zelf al stappen hebben gezet en een Bredase verduurzamingssubsidie hebben aangevraagd. Zij delen hun ervaringen met buurtgenoten en beantwoorden vragen. Dit zijn de Energieke Buren: mensen die energiebesparing begrijpelijk maken en buurtgenoten helpen om de eerste stap te zetten. We vroegen Anke Baijens (procescoördinator Energieke Wijken bij gemeente Breda) naar haar ervaringen.

22-04-2026
“Als mijn buur het kan, kan ik het ook” - Hoe Breda met Energieke Buren bewoners in beweging krijgt

“Als je het dorp ingaat, dan gebeurt er iets” - zo bereikt Hollands Kroon energiearme huishoudens

Gemeente Hollands Kroon werkt al jaren aan een praktische isolatieaanpak voor inwoners. Met name de manier waarop het energieteam de dorpen intrekt, blijkt zeer effectief. Samen met Ferdinand Pronk (aanjager energiebesparing bij gemeente Hollands Kroon) kijken we hoe het Hollands Kroon lukt om juist de moeilijkste doelgroep te bereiken. Welke gedragstechnieken zetten ze in en waarom werken ze?

31-03-2026
“Als je het dorp ingaat, dan gebeurt er iets” - zo bereikt Hollands Kroon energiearme huishoudens
Bekijk alle praktijkvoorbeelden