Van 6.000 naar 15.000 woningen: Delftse aanpak voor groeiend warmtenet
Het warmtenet in Delft krijgt vorm. "In de 1e fase sluiten we 6.000 corporatiewoningen aan, mede dankzij bestaande blokverwarming en goede samenwerking tussen betrokken partijen. Voor de volgende stap ligt de focus op bewonersparticipatie en een betaalbare oplossing voor de lange termijn", zegt Heerd Jan Hoogeveen, programmamanager Energietransitie in de gemeente Delft.
Toelichting bij deze afbeelding
Geleerde lessen
- Start het warmteproject door goed te luisteren naar de buurt
- Bouw als gemeente zelf een relatie op met bewoners
- Zeg het eerlijk als je nog niet alles weet
Samenwerking als basis voor succes
Uit gesprekken met woningcorporaties bleek dat de 6.000 corporatiewoningen dé kans zijn voor de 1e fase van het warmtenet. Omdat er vanwege blokverwarming in de woningen niks hoefde te veranderen. "De corporaties waren enthousiast over het verduurzamen van de gebouwen met aardwarmte. NetVerder en de corporaties maakten afspraken dat huurders ongeveer hetzelfde blijven betalen met een jaarlijkse indexering. De huurdersbelangenverenigingen stemden in met de garantie van afnamezekerheid en een stabiele en voorspelbare prijsontwikkeling, én op voorwaarde van transparante samenwerking in het ontwikkelproces."
"Die open manier van samenwerken waarbij de partijen vanaf het begin alle informatie delen, is een succesfactor", zegt Heerd Jan. "Vanaf het begin investeerden we veel in goede samenwerking. De gemeente zette een coördinator op het project die regie hield op het hele proces. De werkwijze gaat uiteindelijk op in het warmtebedrijf."
Het warmtenet krijgt voeding van een aardwarmtebron met hogetemperatuur-opslag op het terrein van de TU Delft. TU Delft, Energie Beheer Nederland (EBN) en Gaia Energy ontwikkelen de aardwarmtebron. NetVerder exploiteert het warmtenet, samen met InWarmte. Woningcorporaties Vidomes, DUWO, Woonbron en Stedelink zijn de afnemers.
Fase 2: samen met bewoners verder bouwen
Na het besluit over het aansluiten van de eerste 6.000 woningen, werkt het team nu verder aan fase 2. Het doel is in totaal 15.000 woningen aansluiten. Daar stuurt het team vanaf het begin op aan door de buizen van het warmtenet groot genoeg te maken zodat de 2e fase mogelijk wordt. NetVerder vroeg hiervoor een subsidie aan bij Nieuwe Warmte Nu en de gemeente verstrekte een risicodragende lening.
"De 2e fase kent uitdagingen, zoals veel vve’s en woningen in gespikkeld bezit. Dat zijn appartementen of rijtjeswoningen die deels van particuliere eigenaren en deels van woningcorporaties zijn. De huurders van fase 1 is individueel niets gevraagd, zij krijgen de warmte geleverd als altijd. Maar met alle woning- en appartementseigenaren uit fase 2 is samenwerking en overleg dé grote opgave", vertelt Sophie Pauwels, energieadviseur bij de gemeente Delft. Met haar collega’s van het programmateam energietransitie probeert ze elke bewoner persoonlijk te betrekken. "De bewoners beslissen uiteindelijk allemaal zelf hoe ze aardgasvrij willen worden. We hebben als gemeente nu duizenden gesprekspartners in plaats van 4."
"Dit doen we buurt voor buurt, met 100 tot 1.000 woningen per keer. Eerst een brief, dan aanbellen en in gesprek gaan: Hoe kijken mensen naar verduurzamen? Hebben ze al iets gedaan? En welk e-mailadres mogen we noteren? Zo kunnen we bewoners later uitnodigen voor een buurtbijeenkomst of buurtwerkgroep." Recent ging het team langs bij 6 portiekflats met zo’n 360 adressen. In 3 middagen bereikten ze meer dan de helft van de bewoners. "Zo werken we aan vertrouwen. Bij zo’n langdurig traject is het goed om als de gemeente zelf een relatie op te bouwen met bewoners."
Warmtenet of alternatief?
De gemeente maakt de warmte-uitvoeringsplannen samen met de buurt. "We vragen bewoners om mee te denken in een buurtwerkgroep. Samen met de bewoners en een onafhankelijk technisch adviesbureau verkennen we de mogelijkheden om aardgasvrij te worden. Welke (isolatie)maatregelen en installaties zijn er nodig? Wat kost het en wat betekent het in de woningen? Hierbij is het een grote uitdaging om de kosten voor bewoners en vve’s goed in beeld te krijgen. Die verschillen per afgiftesysteem en mate van isolatie", vertelt Sophie.
"We onderzoeken het warmtenet als warmteoplossing, maar kijken ook naar alternatieven. Een warmtenet heeft op wijkniveau de laagste maatschappelijke kosten, maar het hoeft niet voor elk woningtype of huishouden de beste oplossing te zijn. Daarom kijken we samen met eigenaren en vve’s ook naar andere mogelijkheden tijdens het participatieproces", zegt Sophie. "Daarna peilen we bij woningeigenaren hoeveel draagvlak er is voor een bepaalde warmtetechniek. Dat is input voor NetVerder om de haalbaarheid in een buurt te onderzoeken."
Financiering blijft grootste uitdaging
"Wat de grootste uitdaging blijft, is hoe we de onrendabele top van het warmtenet kunnen financieren. Collectieve warmte bespaart op de kosten van netverzwaring, maar dat geld landt niet in de warmtenetten. In de wijken Voorhof en Buitenhof is er een tekort van € 47 miljoen, nog zonder de kosten van de aansluitingen in de woningen. En het all-electric alternatief is nog 27% duurder. Om de goedkoopste variant mogelijk te maken, is het belangrijk dat de onrendabele top gefinancierd wordt, daar lopen we als gemeente steeds tegen aan", zegt Heerd Jan. Sophie vult aan: "Hierover zijn wij eerlijk naar bewoners. De haalbaarheid van het warmtenet is pas zeker als de onrendabele top gefinancierd kan worden."
Contact
- Sophie Pauwels, spauwels@delft.nl
