Bedrijfs- en maatschappelijk vastgoed (utiliteit)

Bedrijfs- en maatschappelijk vastgoed of utiliteit is een verzamelnaam voor verschillende typen vastgoed zonder woonfunctie.

Bedrijfsmatig vastgoed: 

• Kantoren: kantoorgebouwen, businesscenters
• Retail: winkelpanden, supermarkten, horeca
• Logistiek en industrieel: distributiecentra, fabrieken, magazijnen
• Speciaal commercieel vastgoed: bioscopen, parkeergarages, datacenters

Maatschappelijk vastgoed:

• Onderwijs: scholen, universiteiten, kinderdagverblijven
• Zorg: ziekenhuizen, verpleeghuizen, huisartsenpraktijken
• Overheid en publiek: gemeentehuizen, rechtbanken, politiebureaus
• Sociaal-cultureel: bibliotheken, buurthuizen, musea, theaters, zwembaden, sportclubs
• Religieus: kerken, moskeeën, synagogen 

Het aandeel in de warmtevraag is groter dan je denkt

Van een gemiddelde Nederlandse woonwijk bestaat 5 tot 15% uit bedrijfs- en maatschappelijk vastgoed. Door intensief gebruik is de warmtevraag voor deze panden vaak groter dan die van woningen. In dichtbebouwde stedelijke wijken neemt utiliteit soms 30% van de totale wijkwarmtevraag voor zijn rekening. Staan er in een gebied veel scholen, ziekenhuizen of kantoorclusters? Dan kan dat aandeel nog groter zijn. Kortom: als je bedrijfs- en maatschappelijk vastgoed buiten beschouwing laat, heb je geen realistisch beeld van de warmtevraag in een gebied.

De warmtevraag wijkt af van die van woningen

Bedrijfs- en maatschappelijk vastgoed vragen specifieke aandacht in je warmteprogramma omdat er vaak 2 soorten energieverbruik spelen:

• Gebouwgebonden: warmte voor verwarming en tapwater. Dit is net als bij woningen, maar met een ander gebruikspatroon. Kantoren, scholen en zwembaden hebben op andere momenten warmte nodig dan bewoners. 
• Procesgebonden: warmte voor productie- en bedrijfsprocessen. Deze kan niet altijd worden geleverd door een warmtenet of warmtepomp. Sommige processen vereisen hoge temperaturen. Maatwerk is dan noodzakelijk.

Het is belangrijk om vroeg inzicht te hebben in je aanwezige bedrijfs- en maatschappelijk vastgoed. Dit kan de keuzes die je maakt in het warmteprogramma beïnvloeden.

Bedrijfs- en maatschappelijk vastgoed kan ook energieleverend zijn

Incidenteel kan bedrijfs- en maatschappelijk vastgoed in de wijk zelfs warmteleverend zijn.

• Voor bedrijven en maatschappelijke instellingen geldt een energiebesparingsplicht. Gemeenten houden hier toezicht op.
• Kantoorgebouwen moeten minimaal energielabel C hebben, anders mag je ze niet als kantoor gebruiken. Gemeenten en omgevingsdiensten handhaven op deze verplichting.
• Bedrijfs- en maatschappelijk vastgoed moet binnen enkele jaren voldoen aan strengere energie-eisen vanwege de Europese Richtlijn energieprestatie van gebouwen EPBD IV.

Er zijn verschillende subsidies en fiscale regelingen om bedrijfs- en maatschappelijk vastgoed te verduurzamen en aardgasvrij te maken:

• Subsidieregeling duurzaam maatschappelijk vastgoed (DUMAVA)
• Stimulering Duurzame Energieproductie en Klimaattransitie (SDE++)
• Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing voor zakelijke gebruikers (ISDE)
• Milieu-investeringsaftrek (MIA) en Willekeurige afschrijving milieu-investeringen (Vamil)
• BMKB-Groen | RVO.nl
• Energie-investeringsaftrek (EIA) voor ondernemers

Daarnaast kennen gemeenten en provincies regelmatig eigen aanvullende subsidies of leningen toe.

• Het collectorveld: voetballen op een innovatieve en duurzame warmtebron
• Gebruik restwarmte uit datacenter Aalsmeer in uniek energie-uitwisselingsnet
• EnergieRijk Den Haag: samenwerken aan aardgasvrije utiliteitsbouw
• Gemeentelijk vastgoed als vliegwiel voor warmtenet: “Je moet zelf het goede voorbeeld geven
• Utiliteitsbouw als aanjager van collectieve warmtenetten (webinar terugkijken)

• Handreiking en Onderzoeksrapportage wijkaanpak (TNO) | Volkshuisvesting Nederland
• Huidige en toekomstige wetgeving voor utiliteitsgebouwen in de bebouwde omgeving | RVO
• Kamerbrief over verduurzaming gebouwde omgeving | Rijksoverheid
• Kennis- en innovatieplatform verduurzaming maatschappelijk vastgoed | RVO