Toegankelijkheidslinks Ga naar de hoofdinhoud
NPLW Logo. Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie
Helpdesk

PBL: Betaalbaarheid en kostenverdeling belangrijkste pijnpunten aardgasvrij-beleid

Rapport
29 augustus 2024

De meerderheid van de Nederlandse bevolking steunt de overgang naar aardgasvrije wijken, maar verwacht dat het Rijk financieel bijdraagt aan de warmtetransitie. Dat concluderen onderzoekers van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) op basis van onderzoek bij 2.000 burgers. Volgens de onderzoekers hebben gemeenten weinig invloed op de betaalbaarheid en eerlijke kostenverdeling. Burgers verwachten van gemeenten wel meer inspraak op wijkplannen en eerlijke informatie over onzekerheden.

Dronebeeld van het dorp Dalen, gemeente Coevorden, met oude boerderijen en nieuwbouwwijken met op de achtergrond een coulisselandschap.
Toelichting bij deze afbeelding
Dronebeeld van proeftuin Dalen, gemeente Coevorden. Foto: Kick Smeets

In het Klimaatakkoord is afgesproken dat alle woningen in 2050 van het aardgas af zijn. In 2030 geldt dat 1,5 miljoenen woningen zijn verduurzaamd en/of van het aardgas af zijn. Gemeenten hebben een regierol in de uitvoering van de warmtetransitie. Uit het PBL-onderzoek blijkt dat het merendeel van de Nederlanders deze transitie steunt. Zo wil 88 % van de burgers minder afhankelijk zijn van andere landen voor energie. En 76 % vindt klimaatverandering een belangrijk probleem.

Bekostiging warmtetransitie

Uit de PBL-studie blijken betaalbaarheid en een eerlijke verdeling van de kosten cruciaal voor de aanvaardbaarheid van wijkplannen (wijkuitvoeringsplannen). Burgers vinden wijkplannen minder aanvaardbaar als:

  • er onzekerheid is over de kosten van aardgasvrij verwarmen;
  • de overheid niet bijdraagt aan de kosten voor de overstap;
  • er grote verschillen in kosten ontstaan tussen wijken.

Gemeenten hebben volgens de onderzoekers weinig invloed op de betaalbaarheid van de warmtetransitie.

Meer inspraak en eerlijke informatie

De keuzes die gemeenten maken hebben wel invloed of burgers de transitie in de wijk steunen. Burgers vinden het belangrijk dat zij (vroegtijdig) mogen meedenken en hun mening geven bij het maken van het wijkplan. En ze willen eerlijke en duidelijke informatie hebben, met name over onzekerheden. Verder vinden burgers keuzevrijheid in het warmtealternatief belangrijk, ook als dat de kosten verhoogt.

Lees het hele rapport ‘Aardgasvrij: een goed idee, maar …’ op de website van PBL.

Meer informatie

Relevant nieuws

Rapport

Monitor Duurzaam Leven: Duurzame keuzes vragen om systeemverandering

Motivatie is geen probleem, maar mensen lopen vast op prijs, gemak en omstandigheden. Transities vragen daarom om systeemverandering die duurzame keuzes vanzelfsprekend maakt. Dat is een van de conclusies uit de Monitor Duurzaam Leven 2025 van Milieu Centraal.

28-11-2025
Monitor Duurzaam Leven: Duurzame keuzes vragen om systeemverandering
Achtergrondverhaal Rapport

Transformatorhuisjes als versnellers van de isolatieaanpak

“Verduurzaming en natuurbescherming kunnen prima hand in hand gaan”, vertelt NPLW-projectleider Melissa Oosterbroek. Zij gaf architecten- en ingenieursbureau Sweco de opdracht om een natuurinclusief ontwerp te maken voor transformatorhuisjes. Inmiddels heeft ze het ontwerp gedeeld met netbeheerders, die verantwoordelijk zijn voor het plaatsen en beheren ervan.

06-11-2025
Transformatorhuisjes als versnellers van de isolatieaanpak
Rapport

Gemeenten werken volop aan warmteprogramma's; uitvoering blijft complex

Vrijwel alle gemeenten zijn bezig met (de voorbereidingen op) een warmteprogramma. 75% van de gemeenten maakt hierbij gebruik van het ondersteuningsaanbod van het NPLW. De meeste gemeenten verwachten het warmteprogramma uiterlijk in 2026 vast te stellen. Wel stokt de uitvoering: gemeenten verwachten minder warmtenetten te realiseren. Het aantal uitvoeringsplannen met ‘aardgasvrij’ als doel daalde ten opzichte van vorig jaar.

10-10-2025
Gemeenten werken volop aan warmteprogramma's; uitvoering blijft complex
Bekijk alle nieuwsberichten