“Als je het dorp ingaat, dan gebeurt er iets” - zo bereikt Hollands Kroon energiearme huishoudens
Gemeente Hollands Kroon werkt al jaren aan een praktische isolatieaanpak voor inwoners. Met name de manier waarop het energieteam de dorpen intrekt, blijkt zeer effectief. Samen met Ferdinand Pronk (aanjager energiebesparing bij gemeente Hollands Kroon) kijken we hoe het Hollands Kroon lukt om juist de moeilijkste doelgroep te bereiken. Welke gedragstechnieken zetten ze in en waarom werken ze?
Toelichting bij deze afbeelding
Van, voor en door de wijk
Hollands Kroon bestaat uit 22 kernen, met allemaal een eigen identiteit. Inwoners voelen zich meestal meer verbonden met hun wijk dan met de gemeente. De gemeente speelt daar bewust op in, door de sociale norm te gebruiken: bewoners laten aan elkaar zien dat ze met isoleren bezig zijn. Op filmpjes en flyers staan bewoners die hun ervaring delen. Daarnaast hangen er spandoeken waarop staat: “Kreileroord isoleert. Bij 35 gezinnen gaat de energierekening al omlaag. Er zit nog subsidie in de pot. Doe ook mee!” Volgens Ferdinand werkt dit: “Als nummer 4 en 12 geïsoleerd hebben, doen 6 en 8 ook mee.”
In sommige dorpen heerst breder wantrouwen richting de overheid. Daarom werkt Hollands Kroon bewust met lokale gezichten om het vertrouwen te verhogen. Denk aan energiecoaches uit het dorp, klussers die de buurt kennen en welzijnsorganisaties die bij mensen over de vloer komen. Dat maakt de drempel lager. “Iemand uit het dorp, met dezelfde tongval: dat helpt enorm.”
Ook de huisstijl is bewust informeel en wijkgericht, zodat communicatie niet voelt als een officiële boodschap van de gemeente, maar als iets van en voor de buurt. Dat verlaagt weerstand en maakt gesprekken laagdrempeliger.
Niet afwachten, maar bewoners zelf opzoeken
Het energieteam wacht niet tot mensen reageren op een brief of naar hen toe komen. Ze gaan zélf naar plekken waar de bewoners toch al zijn: een lokale bingo, de voetbalkantine, een koffieochtend in het wijkcentrum en in pop-up energiewinkels naast de supermarkt. Hiermee verlaagt het energieteam de drempel voor een eerste gesprek. “Als ik bij een koffieochtend binnenstap, komen er meteen vragen. Dat gebeurt niet via een brief.”
Deze aanpak volgt een eenvoudige maar krachtige gedragsregel: hoe kleiner de stap, hoe groter de kans dat iemand meedoet. Mensen hoeven geen afspraak te maken, niet te reizen en niets te plannen. Het gesprek komt naar hen toe. Daardoor ontstaat sneller persoonlijk contact, vertrouwen en motivatie om iets te doen.
Volledige ontzorging voor wie het het hardst nodig heeft
Voor inwoners met een laag inkomen is verduurzamen vaak extra ingewikkeld. Zelfs als er goede regelingen zijn, durven zij de stap niet te zetten. “Een lening met 0% rente klinkt aantrekkelijk, maar in de praktijk geven mensen vaak aan niet te willen lenen, omdat ze het spannend vinden.” Dat heet verliesaversie: het mogelijke risico voelt groter dan de potentiële winst.
Daarom kiest Hollands Kroon voor volledige ontzorging. “Voor inwoners met de laagste inkomens is er de Meedoen-regeling. Dit is een isolatiebudget tot € 10.000. De gemeente regelt alles: de offerte, het aanvragen van subsidies en de uitvoering van de maatregelen.” Door alle stappen uit handen te nemen, verdwijnt een groot deel van de cognitieve belasting. Bewoners hoeven niet te vergelijken, beslissen, plannen of coördineren, precies de taken die voor veel mensen het zwaarst wegen en die tot uitstelgedrag leiden.”
Maak energieverlies tastbaar
Veel mensen weten niet goed waar hun huis de warmte verliest. Alleen vertellen dat er tocht is, helpt dan niet. Hollands Kroon maakt energieverlies daarom zichtbaar én voelbaar. Het energieteam gebruikt warmtebeelden, blowerdoortests en rookmachines. Bewoners zien zo precies waar de kou naar binnen komt.”
Door rook te zien bewegen of koude plekken op een warmtefoto te herkennen, ontstaat mentale simulatie: bewoners kunnen zich onmiddellijk voorstellen wat isoleren oplost. De gemeente verspreidt warmtefoto’s huis-aan-huis en nodigt bewoners uit voor een laagdrempelige informatieavond. Daar vertellen energiecoaches wat de foto betekent en welke stap iemand het beste als eerste kan zetten.
In de bijeenkomst ontstaat bovendien vanzelf een gevoel van sociale norm: mensen horen elkaars vragen, herkennen dezelfde problemen en ervaren dat anderen ook met verduurzaming bezig zijn. Daardoor groeit het vertrouwen en de bereidheid om zelf iets te ondernemen.
Lessen uit Hollands Kroon
- Ga naar de mensen toe: wacht niet tot inwoners contact opnemen, maar zoek ze actief op. Persoonlijk contact werkt beter dan brieven.
- Werk met lokale gezichten: herkenbaarheid en vertrouwen zijn cruciaal, zeker in dorpen waar wantrouwen speelt richting de overheid.
- Maak de stap klein: niet “isoleer je huis”, maar “plak vandaag tochtstrips” of “maak een afspraak.” Kleine stappen verlagen uitstelgedrag en vergroten het gevoel van haalbaarheid.
- Ontzorg waar het nodig is: vooral lage inkomens haken af bij gedoe. Door alles te regelen, wordt meedoen haalbaar.
- Spreek tot de verbeelding: warmtebeelden, rooktesten en blowerdoortests maken energieverlies concreet. Dit doorbreekt abstracte weerstand (“Het zal wel meevallen”) en zorgt voor direct handelingsperspectief.
Contact
- Ferdinand Pronk, ferdinandpronk@hollandskroon.nl
Meer informatie
Dit praktijkvoorbeeld is geschreven door de gedragsexperts van onderzoeks- en adviesbureau Duwtje in opdracht van NPLW.
