“Als mijn buur het kan, kan ik het ook” - Hoe Breda met Energieke Buren bewoners in beweging krijgt

De toekomstige warmtebron voor de wijk Doornbos-Linie is nog onbekend. Daarom richt de gemeente zich op stappen die bewoners nu al kunnen zetten: isoleren, ventileren en overstappen op elektrisch koken. Veel bewoners weten niet waar ze moeten beginnen met verduurzamen. Ze ervaren vooral drempels zoals de complexiteit van de keuzes, de kosten, het gebrek aan vertrouwen in commerciële adviseurs en de tijd die verduurzaming vraagt. 

“Bewoners vragen steeds: wat heb jij gedaan, waar moet ik beginnen en hoe betaal ik het?”, vertelt Anke. Om deze drempels te verlagen biedt de gemeente praktische hulp: wekelijkse inloopspreekuren, tips voor energiebesparing, gratis lekchecks en vooral de inzet van Energieke Buren die hun ervaringen delen. Op deze manier wordt verduurzaming concreet, begrijpelijk en minder spannend. In deze jaren 60-wijk zijn veel woningen hetzelfde, waardoor bewoners onderling veel toepasbare informatie kunnen delen. Zo hoeft niet iedereen het wiel opnieuw uit te vinden. Anke: “In onze aanpak in deze wijk maken wij gebruik van deze herkenbaarheid in type woning.” 

Er is weinig sociale cohesie in de wijk. “Op wijkniveau zijn er bijna geen activiteiten waardoor mensen in de wijk elkaar nauwelijks ontmoeten” vertelt Anke. Omdat er weinig bestaande initiatieven waren in Doornbos-Linie, begon de gemeente op straat. Medewerkers trokken met een koffiekar, koekjes en gesprekken de wijk in. Door deze open gesprekken kwamen ze in contact met de eerste voorlopers: bewoners die al aan de slag waren in hun eigen huis. Deze bewoners werden uitgenodigd om hun verhaal te delen. Zo ontstonden de Energieke Buren: een groep van 15 tot 20 bewoners die andere wijkgenoten helpen. 

De voorlopers hopen de onzekerheid bij andere bewoners weg te nemen door hun ervaringen te delen, vragen te beantwoorden en te laten zien wat mogelijk is. Ze vertellen hoe ze zelf zijn begonnen, welke keuzes ze hebben gemaakt en wat dit kostte. Het initiatief komt vooral van de Energieke Buren zelf. Ze geven het goede voorbeeld en hebben geen commercieel belang. Bewoners herkennen hun eigen situatie in die van hun buren, waardoor er een laagdrempelig gesprek en vertrouwen ontstaat: Als mijn buur het kan, kan ik het ook.” 

De gemeente koos bewust voor een buurtaanpak, waarin bewoners met elkaar in contact komen en elkaar helpen. Omdat die verbondenheid niet vanzelf ontstaat, ging de gemeente samen met de wijkprofessional van Energieke Buren de wijk in. “Met gesprekken op straat en persoonlijk contact probeerde zij een kleine beweging op gang te brengen en bewoners aan elkaar te koppelen. We zien dit als een langzame, organische beweging, waarbij kwaliteit en vertrouwen belangrijker zijn dan snelle opschaling.” 

Een buurtaanpak is het meeste effectief in wijken waar bewoners elkaar al kennen en vertrouwen. Dan kun je initiatieven laten aansluiten op wat er al is. In wijken met weinig contact kan het helpen om kleiner te beginnen, bijvoorbeeld op straatniveau of zelfs aan de keukentafel. Zelf maakt Anke de vergelijking met een besneeuwde stoep: “Als het heeft gesneeuwd, zorg je dat je eigen stoep sneeuwvrij is, en die van je buren en misschien nog daarnaast, maar daar houdt het meestal op”. In de eigen straat is het vertrouwen vaak groter dan in de hele wijk. Daar kun je makkelijker de eerste stappen zetten. 

• Elke wijk is anders, daarom is het belangrijk om te kijken hoe je buurtbewoners betrekt, en op welk niveau je communiceert (straat, buurt, of wijk). 
• Benut de koplopers: hun ervaringen geven anderen vertrouwen. 

• Anke Baijens, arm.baijens@breda.nl 

• Gedragsverandering en het activeren van woningeigenaren