Mijn geloof in de decentrale energietransitie

In mijn tijdlijn kwam ik een tijdje geleden een bericht tegen waarin ons congres vooraf werd beschreven als 'de hoogmis van de decentrale energietransitie'. En ik onderschrijf dat helemaal. Het was een plechtige, maar vooral ook feestelijke dag. Een dag waarop we stilstonden bij alles wat we in de decentrale energietransitie meemaken en oplossen.

Maar in mijn hoofd kwamen onbedoeld ook wat negatieve associaties op. Preken we op ons congres te veel voor eigen parochie? Is het belang van de decentrale energietransitie meer religieus dan realistisch? En hebben we dan een heilig schrift, of geloven we allemaal stiekem ergens anders in?

Je moet een metafoor natuurlijk nooit te ver doordrijven. Toch bleven deze vragen als knagende twijfels in mijn hoofd hangen. Met die twijfels reisde ik dus ook af naar Utrecht. Gelukkig kreeg ik op al mijn vragen een overtuigend en positief antwoord.

Als ons congres één ding laat zien, is het wel hoe divers en veelomvattend de decentrale energie- en warmtetransitie inmiddels is geworden. Het gaat allang niet meer alleen over elektronen en moleculen, maar ook over sociale rechtvaardigheid, ruimtelijke ordening, woningbouw, mobiliteit en economische ontwikkeling. Misschien een open deur als ik dit nu zeg. Maar een paar jaar geleden zat de expertise uit die domeinen lang niet altijd aan tafel bij discussies over energie. Vandaag kwam je die expertise op ons congres volop tegen. Onze 'parochie' groeit dus en blijft zich vernieuwen. Met als rode draad dat we elkaar nodig hebben in de energietransitie, op lokaal, regionaal en nationaal niveau.

Ik heb op deze plek al vaker benoemd dat lang niet alles goed gaat in de energietransitie. We kunnen makkelijk de problemen benoemen waar we tegenaan lopen. Soms lijkt het daardoor alsof we tegen de klippen op werken. Maar gelukkig kwam ik dat sceptische sentiment op ons congres nauwelijks tegen. Integendeel, ik zag een groot collectief probleemoplossend vermogen. In de sessies die ik bijwoonde, stelden deelnemers lastige vragen waarop sprekers niet direct een antwoord hadden. Meer dan eens kwam het antwoord uit de zaal. De een had het probleem van de ander al eens op zijn bord gehad en opgelost, of zelfs weten te voorkomen. En zo zetten we samen weer stappen vooruit. Het gaat misschien niet zo snel als we willen of hopen. Maar we zitten echt al midden in de energie- en warmtetransitie en komen steeds verder.

Dat brengt me bij mijn laatste twijfel: hebben we allemaal één en dezelfde gids die ons helpt om vooruit te komen? Gelukkig niet. Dat is toch meer iets voor geschiedschrijvers dan voor toekomstdenkers. We hebben nog zoveel te leren en te ontdekken in deze transitie. Die ruimte moeten we onszelf gunnen. En we moeten van elkaar blijven leren.

Op het congres kwam de vergelijking tussen de decentrale energietransitie en het bouwen van een kathedraal prominent voorbij. Die nam op toepasselijke wijze mijn kleine geloofscrisis weg. We weten nog niet precies hoe het eindresultaat eruitziet. Misschien weten we zelfs nog niet helemaal wat we willen dat het eindresultaat wordt. Maar we gaan toch aan de slag. De geschiedschrijvers zullen later wel beoordelen wat het resultaat is geworden en hoe we daar zijn gekomen. Maar vanuit een gedeeld doel en ideaal kunnen we vandaag gewoon samen de schouders eronder zetten. Dank aan jullie allemaal hiervoor!