Aan de slag!

Een paar weken geleden was ik op bezoek in Nieuwkoop, waar ze een zeer lage temperatuur (ZLT)-warmtenet willen uitrollen in één van de kernen. Best spannend, want veel ervaring is er nog niet met ZLT-netten. Maar wat het vooral interessant maakt, is dat Nieuwkoop is gestart zónder dat alles al tot in de puntjes was uitgewerkt. In plaats van te wachten tot alle plannen helemaal in kannen en kruiken waren, greep de gemeente de bouw van een nieuwe school aan als startpunt voor het warmtenet. Die school staat er inmiddels — en daarmee ligt ook de eerste basis voor het netwerk al in de grond. Nu breekt de volgende, minstens zo belangrijke fase aan: het intensieve participatieproces om de bewoners mee te krijgen.

Wat mij in Nieuwkoop misschien wel het meest raakte, is het lef. Ik heb grote bewondering voor de wethouder en het kleine team dat, soms letterlijk, wielen heeft uitgevonden om dit project mogelijk te maken. Wat mij vooral opviel was pragmatisme en vindingrijkheid. Niet elk denkbaar risico was vooraf dichtgetimmerd — en juist daardoor kwamen ze in beweging. Want als je alles eerst perfect wilt uitdenken, begin je misschien nooit.

Tegenslag blijkt in Nieuwkoop geen reden om te stoppen, maar een uitnodiging om creatief om het probleem heen te werken. De gemeente maakt slim gebruik van de hulpbronnen die er al zijn en kiest daarbij heel bewust voor een collectieve aanpak van de warmtetransitie. En minstens zo belangrijk: Nieuwkoop wil de potentie van zeer-lage-temperatuur-warmtenetten en hun ervaringen niet voor zichzelf houden, maar deelt de geleerde lessen graag landelijk met andere gemeenten.

Die open houding herkende ik een paar weken later ook in Urk, waar ik met hetzelfde enthousiasme werd meegenomen in de plannen voor een ZLT-warmtenet. Het project daar ziet er technisch net iets anders uit dan in Nieuwkoop, maar de overeenkomsten sprongen er meteen uit. Ook Urk kiest vol overtuiging voor een collectieve oplossing en maakt daarbij gebruik van restwarmte van eigen bodem.

En net als in Nieuwkoop geldt: tegenslag hoort erbij. In plaats van het plan van tafel te vegen, past Urk het aan en zet door. Sterker nog, ze zijn inmiddels al gestart met de ontwikkeling van een volgend ZLT-net. Het typeert de Urker mentaliteit: mouwen opstropen en aan de slag.

"In stukjes", luidt het gevleugelde antwoord op deze vraag.   Een mooie metafoor voor hoe je een groot probleem aanpakt. In Nieuwkoop en op Urk zag ik dat er nóg een antwoord op die vraag is: door gewoon te beginnen.

Mij stemmen deze voorbeelden ontzettend optimistisch. Als kleinere gemeenten met beperkte capaciteit zulke mooie projecten realiseren, dan moet het met onze warmtetransitie goed komen!  Dat doet niets af aan het lef, het doorzettingsvermogen en de creativiteit die ik in Nieuwkoop en Urk heb gezien. Integendeel. Wat zij laten zien, verdient een diepe buiging.
Zij bewijzen dat vooruitgang niet begint bij perfecte plannen, maar bij mensen die durven te doen.

Vanuit NPLW zetten we dit soort voorbeelden graag in de spotlight. Om ze te delen. En om er samen van te leren. Zodat de volgende gemeente die met een ZLT-net aan de slag wil, niet opnieuw alle vragen hoeft uit te zoeken die andere gemeenten al hebben beantwoord. Ik hoop vooral dat je aan deze voorbeelden denkt als er weer een bericht voorbijkomt over hoe complex de warmtetransitie is. Of als je zelf vastloopt of tegenslag ervaart.
Want deze projecten laten zien: het kan wél.

Plannen voor een ZLT-warmtenet? Kom dan op 25 maart naar de ZLT-kennisdag in Ede en ontmoet koplopers. En houd onze nieuwsbrief in de gaten voor een interview met de projectleiders van Nieuwkoop en Urk.