Slimme tijdelijke noodoplossing maakt all-electric woningen mogelijk in Zaandam
Dankzij een slimme tijdelijke energieoplossing konden 44 woningen in Zaandam ondanks netcongestie toch nog op tijd worden opgeleverd. De bestaande stroomaansluiting van de bouw werd gecombineerd met een batterij én slimme real-time meetapparatuur. De samenwerking tussen woningcorporatie Parteon en stichting Oranje Advies, geholpen door de provincie Noord-Holland, leverde waardevolle inzichten op voor toekomstige tijdelijke toepassingen.
Tijdens de bouw van 45 woningen ontstond een onverwachte uitdaging: de aansluiting op het stroomnet was niet op tijd klaar. Daarmee kwam de geplande oplevering van de woningen op losse schroeven te staan. Parteon zocht naar een oplossing en kwam uit bij Stichting Oranje Advies. “Samen keken we of de huurders toch hun huis al in konden, zeker met het oog op de woningnood”, vertelt Thomas Möhring, adviseur duurzaamheid bij Parteon.
De vooroorlogse arbeiderswoningen waren al langer aan vervanging toe. "Bewoners hadden bijvoorbeeld last van funderingsproblematiek, verzakkingen, vocht en hoge stookkosten. We kozen daarom voor sloop en nieuwbouw en konden zo energiezuinige woningen bouwen met goede geluidsisolatie en een hoog wooncomfort", zegt Thomas.
Tijdelijk stroomnet op maat
Voor de leefbaarheid van de buurt was langdurig gebruik van een dieselaggregaat als tijdelijke oplossing geen optie: dat zou voor geluid- en stankoverlast zorgen. De inzet van een batterij had daarom de voorkeur. “Onze eerste vraag was: staat de bouwstroomaansluiting er nog?” Dat was het geval en zo sloegen René ter Veer en Vera Hofman, oprichters van Stichting Oranje Advies, aan het rekenen. 1 woning werd opgeofferd als tijdelijke energiecentrale. Deze werd aangesloten op de bouwaansluiting en ondersteund door een batterij. Hiermee worden de overige 44 huizen van stroom voorzien.
“We hebben in feite als noodoplossing een tijdelijk stroomnet aangelegd”, legt René uit. “We trokken stroom- en datakabels naar iedere woning en zetten aangepaste slimme meters in. In overleg met de aannemer verdeelden we de warmtepompen over verschillende groepen in de meterkasten. De boilers stelden we zo in dat de huizen op verschillende tijden opwarmden, op de ecostand. Behalve voor grotere gezinnen, die vaker gebruikmaken van warm water. Technisch gezien klinkt dit misschien simpel, maar we hebben nieuwe verdeelkasten ontworpen om dit mogelijk te maken.” Ook het programmeren van de instellingen en de dataveiligheid was niet eenvoudig.
Voor de koudere periode stond er als back-up een dieselaggregaat in de voortuin van de tijdelijke energiecentrale. “Volgens onze berekeningen zouden we dat aggregaat 2 weken nodig hebben”, zegt Vera. “Maar in de praktijk heeft het aggregaat in die periode maar 3 uur aangestaan, bij temperaturen onder de -7 °C.”
Bewust stroomgebruik van bewoners onmisbaar
De aanstaande bewoners zijn vanaf het begin bij het proces betrokken, want ook hun inzet was nodig. Vóór het tekenen van het huurcontract is verteld dat er een tijdelijke stroomoplossing kwam, waarvoor bewust energiegebruik van de huurders nodig zou zijn. Bewoners kunnen pas een standaard energiecontract afsluiten zodra de vaste aansluiting klaar is. In de tussentijd koopt Parteon de stroom in. Parteon rekent een tarief aan de ondergrens van de marktprijs, zo betalen de bewoners niet te veel voor hun energie.
Bewoners gaven Parteon en Oranje Advies toestemming om hun stroomverbruik te meten. Daarmee konden ze de installatie beter afstellen en kregen ze inzicht in de warmtepompprestaties en het stroomverbruik. Door deze inzichten gingen de bewoners bewuster om met hun stroomverbruik. Dat was gunstig voor dit project en hun eigen energierekening.
Oplossingen zoeken binnen bestaande mogelijkheden
Bij bouwprojecten bereken je de maximale netbelasting vaak op basis van de piekbelasting per woning. Maar kijk je naar het daadwerkelijke gebruik gedurende de dag, dan kun je het verbruik verdelen door slim te rekenen. Bijvoorbeeld door afspraken te maken over wie wanneer zijn boiler opwarmt. Zo maak je beter gebruik van de mogelijkheden van het net zonder dat dit ten koste gaat van comfort.
Het project was een flinke investering. “Als provincie steunen wij dit project vanuit een subsidie voor versnelling van woningbouwprojecten en gebiedsontwikkelingen”, zegt Patrick van Son, gebiedsontwikkelaar bij de provincie Noord-Holland. “Zo konden we de drempel voor Parteon om de batterij aan te schaffen verlagen en konden de bewoners hun huizen op tijd in. En daarnaast leren we waardevolle lessen voor de toekomst: over de techniek, samenwerken met bewoners, maar ook over regelgeving en opschalen. Bovendien kunnen we met Parteon de batterijen en slimme meters straks inzetten voor andere nieuwbouwprojecten in Noord-Holland waar netcongestie speelt.”
Hoogwaardige materialen en doorlopende communicatie essentieel
“Natuurlijk hadden we liever direct een definitieve elektra-aansluiting gehad, maar deze pilot levert waardevolle ervaringen op”, zegt Thomas. De slimme energieoplossing is modulair en herbruikbaar. “Deze oplossing werkt alleen met materialen van industriële kwaliteit en slimme software”, zegt René. “Daarnaast is constant met elkaar in gesprek blijven ook een belangrijke factor voor succes. Blijf praten met elkaar, met de bewoners, en met de netbeheerders.”
Voor gemeenten, netbeheerders en ontwikkelaars zoals woningcorporaties is het vooral goed om gebiedsontwikkeling en energie-ontwikkeling eerder in het proces bij elkaar te brengen, vindt Thomas. “Je ontwikkelt nieuwe woningen en moet dan meteen al vragen: wat is de capaciteit van het elektriciteitsnet en waar kan de benodigde infrastructuur ingepast worden in de ruimte? Welke oplossingen hebben we voor ogen en kan dat qua planning? Breng al vroeg de uitdagingen in kaart en maak slim gebruik van het bestaande net. Zo zorgen we samen voor een duurzame oplossing.”
Contact
- Thomas Möhring, t.mohring@parteon.nl
