Kamerbrief collectieve warmte: wat betekent dit voor jouw gemeente?
Volgens het kabinet zijn collectieve warmtesystemen, voor een belangrijk deel van de gebouwde omgeving, de maatschappelijk meest kosteneffectieve manier om aardgasvrij te worden. Daarnaast kunnen warmtenetten bijdragen aan het verminderen van netcongestie, het benutten van lokale duurzame warmtebronnen en het vergroten van de flexibiliteit van het energiesysteem. Het kabinet blijft daarom vol inzetten op collectieve warmte en werkt aan betere financiële, juridische en organisatorische randvoorwaarden. Dat staat in de Kamerbrief die minister Van Veldhoven-van der Meer van Klimaat en Groene Groei 6 juli stuurde aan de Tweede Kamer. We lichten de onderwerpen uit die voor jou als gemeente het meest relevant zijn.
Toelichting bij deze afbeelding
Maatregelen om betaalbaarheid en financierbaarheid te verbeteren
WIS 2.0
Met de WIS 2.0 wil het kabinet bewoners een aantrekkelijk aanbod bieden in gebieden waar collectieve warmte maatschappelijk het voordeligst is. In deze nieuwe regeling verwerkt het kabinet de lessen uit het onderzoek naar de clusteraanpak en de uitkomsten van het Interdepartementaal Beleidsonderzoek Energietransitie Woningvoorraad 2050. De WIS 2.0 gaat naar verwachting medio 2027 open.
Het kabinet wil de verschillende subsidies zoveel mogelijk samenbrengen, waaronder de Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing (ISDE), de Stimuleringsregeling Aardgasvrije Huurwoningen (SAH) en subsidies voor toekomstgerichte systeemleidingen. Ook onderzoekt het kabinet of het een deel van de Subsidieregeling Warmte-infrastructuur Glastuinbouw (SWiG) kan toevoegen.
In de WIS 2.0 krijgen bestuurlijke gebiedsafspraken een belangrijke rol. Gemeenten, warmtebedrijven en andere partijen maken hierin in de ontwikkelfase afspraken over planning, investeringen, risico’s en gefaseerde aanleg. Zo ontstaat vóór de subsidieverlening meer duidelijkheid over kosten en risico’s, neemt de kans op vertraging af en kan de subsidie gerichter worden ingezet. De huidige WIS subsidie blijft open tot en met 30 november 2026.
Meer ruimte voor staatssteun aan collectieve warmte
Het kabinet blijft voorlopig gebruikmaken van de Algemene Groepsvrijstellingsverordening (AGVV) voor steun aan collectieve warmtesystemen. Dit kader biedt voldoende ruimte om subsidies en garanties verder te verbeteren.
De herziening van de AGVV door de Europese Commissie biedt kansen om collectieve warmte betaalbaarder te maken. Het kabinet pleit voor ruimere toegang tot staatssteun, hogere steunpercentages voor middelgrote en grote ondernemingen. En duidelijkheid over de eisen aan energie-efficiëntie voor warmtesystemen, omdat piek- en noodvoorzieningen ook na 2030 mogelijk deels fossiele brandstoffen gebruiken. Na vaststelling van de nieuwe AGVV, naar verwachting per 1 januari 2027, bekijkt het kabinet of regelingen of de subsidie-instrumenten moeten worden aangepast.
Garantieregeling voor warmtenetten
Het kabinet ontwikkelt een garantieregeling voor warmtenetten. Daarmee dekt het een deel van de financiële risico’s af, zodat warmtebedrijven makkelijker financiering kunnen aantrekken. En financiers mogelijk gunstigere voorwaarden bieden, wat bijdraagt aan aantrekkelijkere warmtetarieven. De regeling wordt uitgewerkt met onder meer banken, toekomstige aandeelhouders van warmtebedrijven, gemeenten en warmtegemeenschappen. Naar verwachting opent deze in de loop van 2027, en niet zoals eerder voorzien op 1 januari 2027.
Overige ontwikkelingen
Mogelijke overname van private warmtebedrijven
Het kabinet heeft de Nationale Deelneming Warmte, dochter van Energie Beheer Nederland (EBN), gevraagd gesprekken met private warmtebedrijven te starten over een mogelijke overname. Doel is om kennis en ervaring te behouden en de ontwikkeling van collectieve warmte te versnellen. Ook medeoverheden, pensioenfondsen en infrastructuurbedrijven kunnen daarbij een rol spelen. Een definitief besluit is er nog niet; dat hangt af van de gesprekken en de financiële dekking.
Wet collectieve warmte
De implementatie van de Wet collectieve warmte verloopt volgens planning. Het kabinet houdt vast aan inwerkingtreding per 1 januari 2027. Inmiddels is het Besluit collectieve warmte aangeboden aan de Tweede en Eerste Kamer en is de internetconsultatie voor de ministeriële regeling gestart. Ook worden door RVO praktische hulpmiddelen ontwikkeld, zoals sjablonen voor de aanwijzing van warmtekavels en de uitwerking van kavelplannen. Deze worden naar verwachting na de zomer beschikbaar gesteld.
Geen subsidiestop voor warmtepompen in collectieve warmtewijken
Het kabinet sluit subsidie voor warmtepompen in toekomstige collectieve warmtewijken voorlopig niet uit. Een subsidiestop levert juridische en praktische problemen op en kan het draagvlak schaden. Het CBS gaat monitoren waar warmtepompen worden geplaatst en waar overlap kan ontstaan met toekomstige warmtenetplannen. De 1e rapportage verschijnt eind dit jaar.
Ondersteuning voor warmtegemeenschappen
Warmtegemeenschappen krijgen in de Wet collectieve warmte (Wcw) een formele en herkenbare positie. Het kabinet werkt aan een actieplan dat jou als gemeente meer duidelijkheid en ondersteuning biedt bij de samenwerking met lokale warmte-initiatieven.
Impact van ETS2 op warmtetarieven
Door ETS2 en de bijmengverplichting voor groen gas kan het maximale variabele warmtetarief met ongeveer €4 per GJ stijgen. Voor huishoudens betekent dit €8 tot €9 per maand extra. Ongeveer 85 % van de warmtelevering wordt niet geraakt. Het kabinet gebruikt deze uitkomsten bij de uitwerking van de tariefregulering onder de Wcw.
Lees meer in de Kamerbrief
In de brief verder nog aandacht voor het onderzoek naar WarmtelinQ en de tussentijdse evaluatie naar Nieuwe Warmte Nu.
Speelt een van de onderwerpen in jouw gemeente? Dan is het zeker raadzaam de brief door te nemen. Heb je vragen? Neem dan contact op met de helpdesk.
