Toegankelijkheidslinks Ga naar de hoofdinhoud
NPLW Logo. Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie
Helpdesk

Overgangsrecht in de praktijk: situaties toegelicht

Valt jouw gemeente onder het overgangsrecht van de Wet collectieve warmte (Wcw)? In deze 7 situaties zie je wat het overgangsrecht betekent voor warmtebedrijven, kleine systemen, verhuurders en vve's. Ook zie je wat je als gemeente moet doen in deze situaties: gebieden samenvoegen, een warmtebedrijf aanwijzen, een ontheffing verlenen of een melding ontvangen. Vergelijk deze situaties met de situatie in jouw gemeente.

Situaties op deze pagina

  1. Betrokken partijen

    Situatie 1a: 1 warmtebedrijf met meerdere gebieden en 3 andere leveranciers
    Situatie 1b: 2 warmtebedrijven en een doorleverancier
    Situatie 1c: geplande uitbreiding, nog niets vastgelegd

  2. Gebieden en bronnen

    Situatie 2a: 2 gebieden, 1 bron
    Situatie 2b: 2 gebieden, elk een eigen bron

  3. Verbonden systemen

    Situatie 3a: verschillende eigenaren
    Situatie 3b: dezelfde eigenaar

Betrokken partijen

Situatie 1a: 1 warmtebedrijf met meerdere gebieden en 3 andere leveranciers

Warmtebedrijf A levert warmte aan 1.000 woningen. Daarnaast heeft warmtebedrijf A een concessie voor 400 woningen en aansluitovereenkomsten voor 400 woningen. De 3 gebieden liggen naast elkaar en krijgen warmte via hetzelfde net. Daarnaast vind je in deze gebieden: een WKO-systeem van warmtebedrijf C (200 aansluitingen), een verhuurder met blokverwarming op aardgas (150 woningen) en een vve met blokverwarming (15 woningen).

Situatie 1a: Kaart bij situatie 1a. 3 gebieden van warmtebedrijf A, een WKO-systeem van warmtebedrijf C, een verhuurder en een vve
Wat betekent dit voor de verschillende partijen?
  • Warmtebedrijf A: alle 3 gebieden vallen onder het overgangsrecht. Bij het eerste gebied levert warmtebedrijf A al warmte, bij het tweede heeft het warmtebedrijf een concessie van de gemeente en bij het derde heeft warmtebedrijf A aansluitovereenkomsten voor 400 woningen. Die overeenkomsten tellen alleen mee als warmtebedrijf A het recht en de plicht heeft om de gebouwen binnen 5 jaar aan te sluiten, als er bindende afspraken zijn over de aansluitkosten en als er een termijn is afgesproken voor de start van de levering.
  • Warmtebedrijf C valt met het WKO-systeem ook onder het overgangsrecht. Met 200 woningen gaat het om een klein collectief warmtesysteem. Warmtebedrijf C moet binnen een half jaar na ingangsdatum van de Wcw zelf een ontheffing aanvragen bij de gemeente. Hoe zo'n aanvraag verloopt, lees je op de pagina Aanwijzing, ontheffing en vrijstelling onder de Wcw.
  • De verhuurder levert zelf warmte aan 150 huurders. Hij koopt geen warmte in bij een warmtebedrijf, dus het is geen doorlevering. Hij moet de levering van de warmte binnen een half jaar na ingangsdatum van de Wcw melden bij de gemeente. Met die melding heeft hij een ontheffing voor 30 jaar.
  • De vve blijft met 15 aansluitingen onder de grens van 20 aansluitingen. Ze valt buiten het verbod op warmtelevering en hoeft voor de Wcw dus niets te doen.
Wat doe je als gemeente?
  • Voeg de 3 gebieden van warmtebedrijf A samen tot 1 warmtekavel. Deze gebieden krijgen immers warmte via hetzelfde net. Geef warmtebedrijf A 1 aanwijzing. Alleen als de gemeente en warmtebedrijf A afspreken de gebieden niet samen te voegen, krijgt warmtebedrijf A aparte aanwijzingen.
  • Bepaal de duur van de aanwijzing: minimaal 14 en maximaal 30 jaar. Bij een concessie geldt soms de resterende looptijd van de concessie, met een minimum van 14 en een maximum van 30 jaar. De langste uitkomst geldt. Hoe je de duur van een aanwijzing berekent, lees je op de pagina Overgangsrecht onder de Wet collectieve warmte.
  • Zet de voorwaarden uit de concessie als voorschriften en beperkingen in het aanwijzingsbesluit. 
  • Laat warmtebedrijf C weten dat het een ontheffing moet aanvragen. Laat de verhuurder weten dat hij de warmtelevering moet melden.
  • Verleen de ontheffing van warmtebedrijf C. Je kunt de ontheffing alleen afwijzen als het systeem geen klein collectief warmtesysteem is: als het meer dan 1.500 aansluitingen levert, als het waarschijnlijk boven die grens groeit of als het onlosmakelijk verbonden is met een ander systeem. Bij warmtebedrijf C speelt dat allemaal niet. De ontheffing geldt, net als bij een aanwijzing, voor 14 tot 30 jaar.

Situatie 1b: 2 warmtebedrijven en 1 doorleverancier

Deze situatie is gelijk aan situatie 1a, maar de concessie is van een ander warmtebedrijf: warmtebedrijf B. En de verhuurder van de 150 woningen levert geen eigen warmte meer. Hij koopt warmte in bij warmtebedrijf A en levert die door aan de bewoners.

Situatie 1b: Kaart bij situatie 1b: gebieden van warmtebedrijf A en warmtebedrijf B, een WKO-systeem van warmtebedrijf C en een verhuurder die doorlevert.
Wat betekent dit voor de verschillende partijen?
  • Warmtebedrijf B: het concessiegebied valt ook onder het overgangsrecht, maar heeft maar 400 woningen. Warmtebedrijf B moet binnen een half jaar na ingangsdatum van de Wcw een ontheffing aanvragen. De duur wordt berekend als bij een aanwijzing: de langste uitkomst geldt.
  • Het gebouw van de verhuurder hoort bij het gebied van warmtebedrijf A, want warmtebedrijf A levert daar warmte. Voor de duur van de aanwijzing telt elke woning achter de centrale aansluiting als 1 aansluiting.
  • De verhuurder: hoeft niets te melden omdat deze onderdeel is van het gebied van het warmtebedrijf. 
  • Het WKO-systeem van warmtebedrijf C: hiervoor geldt hetzelfde als in situatie 1a.
Wat doe je als gemeente?
  • Geef warmtebedrijf A een aanwijzing voor de gebieden met bestaande levering en aansluitovereenkomsten.
  • Laat warmtebedrijf B weten dat het een ontheffing moet aanvragen.
  • Behandel de ontheffingsaanvraag van warmtebedrijf B. 

Situatie 1c: geplande uitbreiding, nog niets vastgelegd

Warmtebedrijf A levert warmte aan 1.000 woningen en heeft aansluitovereenkomsten voor 200 woningen. Daarnaast wil warmtebedrijf A op termijn 500 nieuwbouwwoningen in een ontwikkelgebied aansluiten. Daarvoor zijn nog geen afspraken, vergunningen of contracten.

Situatie 1c: Kaart bij situatie 1c: 2 gebieden van warmtebedrijf A en een ontwikkelgebied met plannen voor nieuwbouw.
Wat betekent dit voor de verschillende gebieden?
  • De gebieden met bestaande levering en aansluitovereenkomsten vallen onder het overgangsrecht, net als in situatie 1a.
  • Het nieuwbouwgebied valt niet onder het overgangsrecht: er is geen overeenkomst met de gemeente, geen levering, geen besluit over de aanleg van een warmtenet, geen aanbesteding en geen aansluitovereenkomst.
  • Samen hebben de bestaande levering en de aansluitovereenkomsten 1.200 aansluitingen. Omdat dit minder is dan 1.500 wijst dit op een klein collectief warmtesysteem waarvoor een ontheffing mogelijk is. Toch kan warmtebedrijf A waarschijnlijk geen ontheffing krijgen: door de plannen voor 500 nieuwbouwwoningen komt het systeem boven de 1.500 uit. Is die groei aannemelijk? Dan geldt het systeem niet als klein collectief warmtesysteem.
  • Staat het nieuwbouwgebied al in een concessieovereenkomst met de gemeente? Dan valt het wel onder het overgangsrecht, ook als er nog geen woningen zijn aangesloten.
Wat doe je als gemeente?
  • Overleg over deze situatie tijdig met het warmtebedrijf.
  • Stel eventueel alvast een warmtekavel vast voor de 1.200 aansluitingen. Die kun je later vergroten, maar dat mag alleen ambtshalve en onder 3 voorwaarden:
  1. Er is een ACM-besluit over de organisatorische, technische en financiële geschiktheid van het warmtebedrijf.
  2. Het warmtebedrijf kan structureel een redelijk rendement behalen.
  3. De tarieven stijgen niet significant.

Gebieden en bronnen

Situatie 2a: 2 gebieden, 1 bron

Warmtebedrijf A levert warmte in 2 gebieden die niet aan elkaar grenzen. Beide gebieden krijgen warmte van dezelfde bron, via 1 gezamenlijke leiding.

Kaart bij situatie 2a: 2 gebieden die niet aan elkaar grenzen, gevoed door 1 bron via een gezamenlijke leiding.
Wat betekent dit voor de gebieden?
  • Beide gebieden vallen onder het overgangsrecht, want warmtebedrijf A levert er warmte.
  • De bron, de leiding en de 2 gebieden vormen samen 1 collectief warmtesysteem. Een warmtekavel hoeft daarom niet aaneengesloten te zijn.
  • Samenvoegen van de gebieden is alleen verplicht als het ene gebied afhankelijk is van het warmtenet in het andere. Dat is hier niet het geval.
Wat doe je als gemeente?

Er zijn 2 mogelijkheden:

  • Wijs de gebieden aan als 1 warmtekavel en geef warmtebedrijf A 1 aanwijzing. Dat mag, want de gebieden horen bij 1 collectief warmtesysteem.
  • Of: wijs 2 aparte warmtekavels aan. Dan krijgt warmtebedrijf A 2 aanwijzingen met elk een eigen duur.

Situatie 2b: 2 gebieden, elk een eigen bron

Dezelfde 2 gebieden als in situatie 2a, maar nu met elk een eigen bron en zonder verbinding tussen de gebieden.

Kaart bij situatie 2b: 2 gebieden die niet aan elkaar grenzen, elk met een eigen bron en zonder verbinding.
Wat betekent dit voor de gebieden?
  • Beide gebieden vallen onder het overgangsrecht.
  • De gebieden zijn niet van elkaar afhankelijk, dus samenvoegen is niet verplicht.
     
Wat doe je als gemeente?
  • Geef warmtebedrijf A 2 aanwijzingen, elk met een eigen duur.

Verbonden systemen

Een klein collectief warmtesysteem dat onlosmakelijk verbonden is met een ander systeem, krijgt geen ontheffing. Systemen zijn onlosmakelijk verbonden als aan 3 voorwaarden is voldaan:

  • Beide systemen zijn van hetzelfde warmtebedrijf, of van bedrijven uit hetzelfde concern.
  • De systemen zijn fysiek met elkaar verbonden.
  • Via de verbinding gaat meer warmte dan nodig is voor piek- en back-uplevering. Of alleen piek- en back-upwarmte zonder dat dat schriftelijk is afgesproken.

Situatie 3a: verschillende eigenaren

Warmtebedrijf A heeft een groot net met 5.000 aansluitingen. Warmtebedrijf B heeft een WKO-systeem met 200 aansluitingen. Via een leiding levert het net van warmtebedrijf A piek- en back-upwarmte aan het WKO-systeem.

Kaart bij situatie 3a: een net van warmtebedrijf A met 5.000 aansluitingen en een WKO-systeem van warmtebedrijf B, verbonden door een leiding.
Wat betekent dit voor de ontheffing?
  • Beide systemen vallen onder het overgangsrecht.
  • Het WKO-systeem heeft een andere eigenaar (warmtebedrijf B) dan het warmtenet (warmtebedrijf A). Daardoor is het niet onlosmakelijk verbonden, hoeveel warmte er ook via de leiding gaat. Er is dus wel een ontheffing mogelijk voor warmtebedrijf B.
  • Warmtebedrijf B moet binnen een half jaar na ingangsdatum van de Wcw een ontheffing aanvragen.
     
Wat doe je als gemeente?
  • Geef warmtebedrijf A een aanwijzing voor het eigen gebied.
  • Laat warmtebedrijf B weten dat het een ontheffing moet aanvragen.
  • Verleen de ontheffing aan warmtebedrijf B voor het WKO-systeem, tenzij groei boven de 1.500 aansluitingen aannemelijk is. Je berekent de duur als bij een aanwijzing: de langste uitkomst geldt.

Situatie 3b: dezelfde eigenaar

Dezelfde situatie als situatie 3a, maar het WKO-systeem is ook van warmtebedrijf A.

Kaart bij situatie 3b: een net en een WKO-systeem, beide van warmtebedrijf A, verbonden door een leiding voor piek- en back-upwarmte.
Wat betekent dit voor de ontheffing?
  • 2 van de 3 voorwaarden voor onlosmakelijk verbonden zijn, zijn vervuld: hetzelfde warmtebedrijf en een fysieke verbinding.
  • Of de ontheffing mogelijk is, hangt af van wat er via de leiding gaat:
    • Gaat er meer warmte door de leiding dan nodig is voor piek- en back-up? Dan is het systeem onlosmakelijk verbonden en is geen ontheffing mogelijk.
    • Gaat er alleen piek- en back-upwarmte door de leiding en is dat schriftelijk afgesproken? Dan kun je warmtebedrijf A een ontheffing verlenen, tenzij groei boven de 1.500 aansluitingen aannemelijk is. Warmtebedrijf A moet binnen een half jaar na ingangsdatum van de Wcw een ontheffing aanvragen.
    • Gaat er alleen piek- en back-upwarmte door de leiding, zonder schriftelijke afspraak? Dan is het systeem toch onlosmakelijk verbonden en is geen ontheffing mogelijk.
Wat doe je als gemeente?
  • Is geen ontheffing mogelijk? Neem het WKO-systeem dan op in de aanwijzing van warmtebedrijf A.
  • Is wel ontheffing mogelijk? Laat warmtebedrijf A dan een aanvraag doen. Verleen de ontheffing aan warmtebedrijf A voor het WKO-systeem, tenzij groei boven de 1.500 aansluitingen aannemelijk is. Je berekent de duur als bij een aanwijzing: de langste uitkomst geldt.

Meer informatie

Contact

Heb je vragen over het overgangsrecht? Neem contact op met de NPLW-helpdesk.