Toegankelijkheidslinks Ga naar de hoofdinhoud
NPLW Logo. Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie
Helpdesk

Landelijke werkwijze natuurvriendelijk isoleren van start

Kamerbrief
28 mei 2024

Woningeigenaren kunnen zonder ecologisch onderzoek en een omgevingsvergunning hun woning laten isoleren door een isolatiebedrijf dat natuurvriendelijk isoleert. Dat heeft het Kabinet op 28 mei laten weten aan de Tweede Kamer. Op de lange termijn werken gemeenten en provincies toe naar een soortenmanagementplan (SMP). Daarmee kunnen gemeenten een omgevingsvergunning aanvragen bij de provincie, waar onder andere woningeigenaren dan gebruik van kunnen maken.

Luchtopname van een woonwijk met hoog- en laagbouw en bomen in herfsttooi
Toelichting bij deze afbeelding
Hoog- en laagbouw in de wijken Zwanenveld en Lankforst-Noord, onderdeel van proeftuin Nijmegen Dukenburg. Foto: Kick Smeets

Bij na-isolatie van huizen en gebouwen moet je rekening houden met de aanwezigheid van beschermde diersoorten. Dat staat in de Omgevingswet (voorheen de Wet Natuurbescherming). Het is verboden om beschermde dieren zoals vleermuizen, gierzwaluwen en huismussen onnodig te verstoren of te doden. Met de nieuwe werkwijze natuurvriendelijk isoleren (NVI) kunnen isolatiewerkzaamheden in samenhang met de bescherming van de diersoorten, doorgaan. Inmiddels zijn er met het Interprovinciaal Overleg (IPO), de provincies en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) afspraken gemaakt over het werken met natuurvriendelijk isoleren.

De werkwijze NVI geldt maximaal 3 jaar, totdat gemeentelijke SMP’s gestart zijn en er minimaal begonnen is met het onderzoek voor een SMP, zodat er tijdelijk met een ontheffing via de zogeheten pre-SMP kan worden gewerkt. In de tussentijd wordt de NVI-werkwijze geformaliseerd in een landelijke gedragscode.

Innovatieve methoden

Daarnaast wordt onderzoek gedaan naar innovatieve onderzoeksmethoden om (verblijven van) beschermde diersoorten in de spouwmuur op te sporen, zoals de eDNA-methodiek. Het innovatieve spoor blijft ook onder het (pre)SMP een belangrijk instrument. Ook bij het (pre)SMP geldt namelijk dat er natuurvriendelijk geïsoleerd moet worden als niet kan worden uitgesloten dat er verblijfplaatsen in de woning of het gebouw aanwezig zijn.

Aanpak korte termijn:

1. Landelijke lijn Natuurvriendelijk Isoleren door isolatiebedrijven onder de volgende randvoorwaarden:

  • Maximum percentage van 6% per CBS-buurt;
  • Gebruik van meldingsapplicatie;
  • Compensatieopgave (realiseren van alternatieve verblijfplaatsen) op gemeenteniveau.

2. Innovatieve methoden verkennen, onderzoeken en valideren zoals eDNA

Aanpak (middel)lange termijn:

Opstellen soortenmanagementplan (SMP):

Provincies verlenen gemeenten op basis van gemeentebreed ecologisch onderzoek een gebiedsgerichte vergunning. Het SMP zorgt voor:

  • een bescherming van de aanwezige beschermde diersoorten op de lange termijn;
  • versnelling en versimpeling in de verduurzamings- en bouwopgave te opzichte van de huidige situatie.

Werken met een SMP

In de tussentijd werken gemeenten aan een lange termijn oplossing: een definitieve werkwijze met een soortenmanagementplan (SMP). Een SMP houdt in dat een gemeente op basis van uitgebreid ecologisch onderzoek, een biodiversiteitsplan maakt. Zo’n plan kan gelden voor een heel gebied, bijvoorbeeld voor een hele gemeente. De provincie moet zo’n SMP beoordelen en geeft hiervoor een omgevingsvergunning. Daarmee is individueel ecologisch onderzoek en een aanvraag voor een omgevingsvergunning door woningeigenaren niet meer nodig.

In december 2023 heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) een regeling opengesteld van € 54 miljoen voor het tot stand komen van SMP’s binnen gemeenten en ondersteuning van provincies. Een 2e tranche volgt in 2024. Zie de Regeling specifieke uitkering versnelling natuurinclusief isoleren voor meer informatie.

De afspraken over natuurvriendelijk isoleren zijn gemaakt door de ministeries van BZK en Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, het IPO, de provincies en de VNG.
 

Meer informatie

Relevant nieuws

Kamerbrief

Kamerbrief over ontwikkelingen collectieve warmte

In de Kamerbrief van 10 februari 2026 informeerde minister Sophie Hermans – in haar laatste dagen als minister van Klimaat en Groene Groei – de Tweede Kamer over de voortgang van collectieve warmte. De kamerbrief gaat onder meer over de planning van de Wcw, de aanwijzing nationale deelneming warmte, de voortgang van WarmtelinQ, langere openstelling van de Warmtenetten Investeringssubsidie (WIS) en het onderzoek naar de clusteraanpak.

16-02-2026
Kamerbrief over ontwikkelingen collectieve warmte
Kamerbrief

Extra geld voor bestrijding energiearmoede

Het kabinet geeft gemeenten € 30 miljoen extra om mensen met een laag inkomen en een hoge energierekening deze winter te helpen. Dat meldt staatssecretaris Nobel van sociale zaken en werkgelegenheid op 7 november 2025 aan de Tweede Kamer.

14-11-2025
Extra geld voor bestrijding energiearmoede
Kamerbrief Subsidie

Kabinet investeert in collectieve warmte

In de Kamerbrief van 10 oktober geeft het kabinet een toelichting op onder andere de oprichting van een nationale deelneming warmte en de invoering van een garantieregeling voor warmtenetten. Sinds de presentatie van de Miljoenennota en Rijksbegroting op 16 september zijn hierin vervolgstappen gezet. Na invoering van de Wet collectieve warmte (Wcw) moeten warmtebedrijven in meerderheid in publieke handen zijn. Met de nationale deelneming warmte en garantieregeling worden publieke organisaties geholpen om hun rol te pakken in collectieve warmte.

10-10-2025
Kabinet investeert in collectieve warmte
Bekijk alle nieuwsberichten