Impulsdag Warmtenet: boost je warmtenetproject

Al sinds de jaren ’80 loopt Purmerend voorop met een eigen warmtebedrijf. In de eerste ronde van de Proeftuin Aardgasvrije Wijken durfde de stad opnieuw te pionieren – dit keer door ook bestaande bouw aan te sluiten op het warmtenet. Sinds 2018 is er volop ervaring opgedaan. Als echte koplopers stuitten de Purmerenders ook op de nodige uitdagingen – soms zelfs zó vernieuwend dat het Rijk zijn beleid moest aanpassen. Met lef, creativiteit en doorzettingsvermogen is het gelukt om 1.080 woningen aan te sluiten, soms op onorthodoxe wijze. Nu de proeftuin zijn voltooiing nadert, is het hét moment om terug te kijken: wat hebben we geleerd, wat werkte goed en waar liggen de kansen voor de toekomst?

Sprekers: Jaspert Verplanke (gemeente Purmerend)

Doelgroep: Gemeenteambtenaren, consultants, corporatiemedewerkers, warmtebedrijven

Fase: Realisatiefase

Als gemeente moet je processtappen zetten om een wijk van het gas af te halen. Tegelijkertijd doorlopen bewonersinitiatieven ook een eigen proces om hun wijk van het gas af te halen. In deze sessie geven we je concreet inzicht in hoe je die processen op elkaar kan afstemmen. En welke afspraken en beleid je hier als gemeente over kan maken, samen met jouw lokale initiatief. De sessie beantwoordt vragen als: hoe biedt je opgroeiruimte voor initiatieven, maar kan je blijven sturen op tempo en kwaliteit? En hoe geef je ruimte voor lokaal eigenaarschap zonder de regie los te laten? Gemeente Arnhem licht dit vanuit hun praktijkervaring toe. 

Sprekers: Ilonka Marselis (Energie Samen), Theo Wolfswinkel (gemeente Arnhem) en Marjanne van Loon (gemeente Arnhem)

Doelgroep: Gemeenteambtenaren, burgerinitiatieven, energiecoöperaties, kennisinstellingen, maatschappelijke organisaties

Fase: Initiatiefase, definitiefase, ontwikkelfase

Hoe kan utiliteitsbouw – zoals scholen, zorginstellingen en commerciële gebouwen – vanaf de start een sleutelrol spelen in de warmtestrategie van een wijk? Hoe neem je deze partijen mee in de ontwikkeling van een warmtenet? Deze sessie biedt gemeenten een stappenplan voor deze aanpak, met aandacht voor het besparingspotentieel, de benodigde data, de betrokken partijen en het contact met ondernemers. De sessie is bedoeld voor gemeenteambtenaren die zich bezighouden met de warmtetransitie én gemeenteambtenaren die werken aan maatschappelijk vastgoed en/of contact hebben met ondernemers.

Sprekers: Bertus den Toom (Projectleider Energietransitie Gildenwijk, gemeente Gorinchem) en Cees Wagemaker (Business ontwikkelaar HVC)

Doelgroep: Gemeenten, woningbouwcorporaties, provincies

Fase: Definitiefase

Loop jij binnen de lokale warmtetransitie aan tegen een vraagstuk waar je maar geen grip op krijgt? Achter elk struikelblok schuilt een andere, diepere vraag. Maar hoe kom je daarachter – en belangrijker: hoe helpt dat je verder? In deze sessie ga je hier écht mee aan de slag, door het stellen van slimme verdiepingsvragen.

Je leert aan de hand van jouw eigen vraagstuk te achterhalen welk onderliggend probleem er écht is, en scherp te krijgen wat er nodig is om tot een oplossing te komen. Dat kan gaan over bijvoorbeeld de techniek rondom warmtenetten, hoe je de governance inricht, of hoe je draagvlak creëert. Net waar jij behoefte aan hebt. Je ervaart in praktijk de waarde van gericht doorvragen, door samen met een van de andere deelnemers jouw kwestie af te pellen. Geef je dag een kickstart: na deze sessie heb je gegarandeerd nieuwe inzichten over jouw vraagstuk!

Sprekers: Gerdien van de Vreede (CBS)

Doelgroep: Iedereen die werkt aan de lokale warmtetransitie

Fase: Elke fase

Wanneer zet je als gemeente de aanwijsbevoegdheid in? En hoe zorg je dat je juridisch stevig staat én bestuurlijk draagvlak houdt? In deze interactieve sessie krijg je inzicht in hoe de aanwijsbevoegdheid landt in het planproces, welke waarborgen écht het verschil maken en hoe de samenwerking met warmtebedrijven vorm krijgt.
Aan de hand van herkenbare dilemma’s en praktijkcasussen wisselen deelnemers ervaringen uit en verkennen ze concrete handelingsperspectieven. De sessie is bedoeld voor beleidsadviseurs, projectleiders en juristen die de stap willen maken van beleid naar uitvoering.

Sprekers: Koen Vermeulen (NPLW)

Doelgroep: Juristen gemeenten, beleidsadviseurs warmtetransitie bij gemeenten, projectleiders warmteprogramma/warmtenetten

Fase: Elke fase

Friese gemeenten werken sinds 2023 samen met Deense experts om ervaring met warmtenetten te benutten in Friesland. In deze sessie laten Michiel de Wit (gemeente Súdwest-Fryslân) en Susana Paardekooper (Danish Energy Agency) zien hoe deze aanpak de realisatie van warmtenetten versnelt. Binnen project Confidence vertalen zij Deense lessen naar de onze praktijk, met Bolsward als concrete en haalbare casus. De sessie richt zich op beleidsmakers, projectleiders en bestuurders en biedt praktische inzichten in keuzes, samenwerking en tools om de warmtetransitie te versnellen. Michiel en Susana laten zien hoe je de inzichten uit de Deense aanpak kan gebruiken binnen jouw gemeente. Van Deense lessen naar realiteit, ook in jouw gemeente! 

Sprekers: Susana Paardekooper (Danish Energy Agency) en Michiel de Wit (gemeente Súdwest-Fryslân)

Doelgroep: Gemeenten, warmtebedrijven

Fase: Initiatiefase en definitiefase

In deze sessie gaan de deelnemers met concrete casussen aan de slag met financierings-vraagstukken. We gaan onder meer in op vragen over:

• Vormgeven van financiering van publieke warmtebedrijven
• Financiering van het gemeentelijke aandeel in warmtebedrijven; keuzes t.a.v. Eigen Vermogen, Vreemd Vermogen en garantstelling
• De garantieregeling en andere instrumenten om risico’s af te dekken en de rol van de gemeente hierin
• Staatssteun en Diensten van algemeen economisch belang (DAEB)

Sprekers: Hans van der Heide (Buro Loo) en Roy Hendriks (Fakton)

Doelgroep: Medewerkers van gemeenten, warmtebedrijven en financiële instellingen die actief betrokken zijn bij de financiering van warmtebedrijven. We vragen expliciet medewerkers van de gemeentelijke afdeling financiën om deel te nemen.

Fase: Initiatiefase en definitiefase

Deze sessie neemt je mee in de keuzes rond samenwerking bij het oprichten van of deelnemen in een publiek warmtebedrijf. In dit werkatelier verkennen we voor partijen in de oriëntatiefase welke organisatievormen mogelijk zijn en voor welke keuzes je staat rondom lokale zeggenschap, participatie en samenwerking. 

Voor gemeenten die al verder zijn, gaan we in op de concrete inrichting van een publiek warmtebedrijf: lokaal of regionaal, met passende governance, aandeelhoudersrol en samenwerkingsafspraken.

Vanuit de praktijk bekijken we hoe we belangen, rollen en verantwoordelijkheden stevig kunnen borgen. In deze sessie zoomen we niet in op financiering van een warmtebedrijf; daarvoor is een apart werkatelier ingericht (zie 2.1).

In deze interactieve sessie gaan deelnemers direct aan de slag met inzichten en handvatten die zij kunnen toepassen in hun eigen praktijk.

Sprekers: [worden binnenkort toegevoegd]

Doelgroep: Partijen die de mogelijkheid tot oprichting van een publiek warmtebedrijf verkennen (gemeenten, provincies, EBN, relevante initiatieven (bijv. energiegemeenschappen), netbeheerders)

Fase: Aan de hand van praktijkervaringen uit verschillende fasen – van verkenning tot oprichting en exploitatie – krijg je inzicht in wat er werkt in de praktijk.

In deze sessie ga je als gemeente met je stakeholders uit de wijk aan de slag om tot een gedragen keuze voor de het collectieve wijkenergiesysteem te komen. Je krijgt samen inzicht in: hoe verhouden techniek, kosten én maatschappelijke waarden zich tot elkaar en hoe ontwerp je een passend afwegingskader? Daarnaast komt de rol van het warmtebedrijf, gemeente, energie coöperatie aan de orde; wie staat aan de lat voor welke besluiten?

We geven inzicht in de instrumenten (van onderzoek tot enquête) die je hierbij kunt inzetten. Er zijn voorbeelden en methodes beschikbaar die de afgelopen periode zijn ontwikkeld en toegepast door o.a. NPLW, TKI UE, koplopergemeenten en adviseurs.

Deze sessie is geschikt voor wijken die nog aan het begin van het traject zijn en wijken die al enige tijd op weg zijn en waarbij nog geen definitieve keuze voor technische oplossing gemaakt is. We nodigen je dan ook uit om de partners (netbeheerder, woningcorporatie, energie coöperatie) uit je eigen wijk mee te nemen; zo kun je de sessie gebruiken om je lokale traject concreet verder te brengen!

Sprekers: [worden binnenkort toegevoegd]

Doelgroep: Gemeenten en hun partners in de wijk 

Fase: Ontwikkelfase en realisatiefase

In dit werkatelier werk je aan je eigen tijdlijn voor een bewonersgericht aanbod voor een warmtenet. Aan de hand van zes bouwstenen breng je in kaart welke acties er nodig zijn van de gemeente, het warmtebedrijf en andere partijen om particuliere woningeigenaren ‘ja’ te laten zeggen tegen een definitief warmtenet-aanbod.

Je maakt keuzes in het aanbod: wat zit erin, wat niet en wie is waarvoor verantwoordelijk? Je denkt na over de implicaties van de nodige woningaanpassingen en hoe je dit met bewoners kunt bespreken. Door gedragsinzichten toe te passen in de communicatie breng je het warmtenet voor mensen dichtbij.

De zes bouwstenen zijn ontwikkeld samen met gemeenten, warmtebedrijven, energiecoöperaties en experts. 

Sprekers: [worden binnenkort toegevoegd]

Doelgroep: Gemeenten, warmtebedrijven, energiecoöperaties

Fase: Ontwikkelfase en realisatiefase

In deze werksessie gaan we op een interactieve manier aan de slag met het vormgeven van kavels, voor nieuw te ontwikkelen warmtenetten. 

Wat komt er in de praktijk bij kijken om een kavel vast te stellen? Wat zijn relevante factoren voor het bepalen van de omvang? 

Na een korte introductie op het onderwerp kavelsystematiek zoomen we in op een representatieve casus. Vervolgens voer je aan de hand van een rollenspel het gesprek met de verschillende stakeholders die hierbij een rol spelen (gemeente, warmtebedrijf, ACM, warmtegemeenschap). Hieruit halen we gezamenlijk de conclusies op.

In de sessie maken we onderscheid tussen lokale en bovenlokale (gemeentegrensoverschrijdende) systemen/ kavels.  Deze komen allebei aan bod. 

Sprekers: [worden binnenkort toegevoegd]

Doelgroep: De sessie is bedoeld voor gemeenten of regio’s die betrokken zijn bij een nieuw te ontwikkelen bovenlokaal warmtenet en op zoek zijn naar praktische handvatten bij het voorbereiden van een of meerdere kavels.

Fase: Initiatiefase en definitiefase

Tijdens dit werkatelier voor gemeenten, netbeheerders en warmtebedrijven ontdek je hoe je concrete winst behaalt door samenwerking—of je nu in de planfase zit of bijna klaar bent. Wat levert afstemming op? Welke zekerheden zijn nodig om de voordelen te plukken?

We starten met de werkwijze van Alliander en gemeenten en passen deze toe op jouw casus. Aan het eind heb je een handreiking op maat met inzicht in wat je samen kunt besparen, versnellen en voorkomen. Deze sessie is bedoeld voor iedereen die de lokale warmtetransitie wil versnellen.

Sprekers: Alliander, een warmtebedrijf en een gemeente/regio, nadere informatie volgt

Doelgroep: Netbeheerders, warmtebedrijven, lokale overheden, adviseurs, warmte regio’s

Fase: Elke fase