Ook isoleren moet je leren

Sinds 2022 is er veel gebeurd. Woningcorporaties gingen volop door met het isoleren van hun slechtst geïsoleerde woningen. Ook steeds meer bewoners namen zelf maatregelen om hun gasverbruik en energierekening te verlagen. Daardoor staan veel huishoudens er nu beter voor dan 4 jaar geleden.

Toch is de opgave daarmee nog lang niet klaar. Vooral bewoners voor wie isoleren overzichtelijk, betaalbaar en haalbaar was, kwamen in beweging. Juist de bewoners die het hardst geraakt worden door hoge energierekeningen, zijn vaak nog niet bereikt. Dat zijn vaak mensen die niet goed weten wat verstandig is voor hun woning, onzeker zijn over de financiering of praktische hulp nodig hebben om stappen te zetten. Juist voor hen is gerichte ondersteuning nodig, want vanzelf gaat het niet.

Wat mij opvalt aan de isolatieopgave: het ontbreekt niet aan geld. Er ligt nog steeds veel geld klaar voor gemeenten. De technieken zijn bekend. Natuurlijk zijn er knelpunten, bijvoorbeeld rond beschermde diersoorten. Het helpt als hiervoor oplossingen komen die de uitvoering versnellen én de natuur beschermen. 

Maar de grootste uitdaging zit ergens anders. Om de moeilijkst bereikbare bewoners te helpen, moet je achter de voordeur komen. Ik zie isoleren daarom steeds minder als een technische en veel meer als een sociale opgave. Je komt er niet met alleen een brief, een loket en een subsidie. Wat wél werkt: actief contact zoeken, helder uitleggen, drempels wegnemen en vertrouwen opbouwen. En bewoners begeleiden totdat de isolatieverbeteringen echt zijn uitgevoerd.

Gemeenten kregen een centrale rol binnen het Nationaal Isolatieprogramma. Dat is logisch. Zij kennen hun inwoners, hun wijken en de lokale organisaties die kunnen helpen. Elke gemeente kreeg geld om een eigen aanpak op te zetten. Dat heeft veel mogelijk gemaakt. Maar het had ook een keerzijde. Met 342 gemeenten ontstonden bijna evenveel aanpakken. Het wiel is vaak opnieuw uitgevonden.  Gelukkig zien we nu dat veel gemeenten op stoom komen. Het aantal woningen dat wordt aangepakt, groeit. En op steeds meer plekken ontstaan aanpakken die bewoners echt in beweging krijgen. De volgende stap is duidelijk: sneller van elkaar leren. Wat werkt, moet niet in één gemeente blijven hangen. Goede voorbeelden moeten we delen en toepassen. En wat niet werkt, moeten we durven aanpassen.

Vanuit NPLW helpen we gemeenten versnellen door samen te leren wat werkt. Daarom bouwen we met onze regio’s aan een ondersteuningsstructuur die gemeenten concrete oplossingen biedt om hun aanpak te versterken. Werkende aanpakken maken we zichtbaar op onze website. Niet ieder voor zich, maar samen leren wat werkt. Daarom organiseren we bijeenkomsten zoals de Kennisdag Isoleren op 13 mei, de Impulsdag Isoleren & All electric op 23 september en ons Congres op 4 november. Daar inspireren gemeenten elkaar, delen zij ervaringen en vinden zij samen oplossingen voor knelpunten in de praktijk.

Mijn oproep aan gemeenten is simpel: benut wat er al is. Kijk wat werkt, leer van elkaar en durf je aanpak aan te scherpen. Zo vinden we het wiel niet telkens opnieuw uit en helpen we samen meer bewoners.

De les is helder: energie die je niet gebruikt, hoef je niet te betalen. Isoleren verlaagt rekeningen, maakt woningen comfortabeler en bewoners minder kwetsbaar. De middelen zijn er, de kennis groeit en de urgentie is groot. Nu draait het om bewoners bereiken die nog niet meedoen. Persoonlijker, praktischer en met meer vertrouwen. Want uiteindelijk geldt: ook isoleren moet je leren.