Met beide benen in de warmtetransitie

Toeval of niet, het congres vond plaats op de dag van de Tweede Kamerverkiezingen. Terwijl in het land werd gestemd, voelde ik in het Beatrixgebouw één duidelijke overtuiging: de energietransitie gaat door, wat er politiek ook gebeurt. Klimaatverandering wacht niet, en we kunnen ons geen pas op de plaats veroorloven. De urgentie werd in elke zaal gevoeld: van beleidsmakers tot bewonersinitiatieven.

Dagvoorzitter Lucas De Man opende met het woord ‘frustratie’. En ja, die leeft. Want dit werk ís complex. Gemeenten, bedrijven en bewoners lopen tegen regels, capaciteit en financieringsvraagstukken aan.

Maar zodra we die frustratie deelden, veranderde de sfeer. Er ontstond ruimte voor inspiratie, voor verhalen over wat wél lukt. De 'stagiaire' Eveline van Rijswijk liet dat prachtig zien met haar humorvolle observaties uit de praktijk: ambtenaren die het gewoon proberen, bestuurders met lef die knopen durven doorhakken, energiecoöperaties die met moed doorgaan en tot slot de blije bewoner die in een warm huis woont met een betaalbare energierekening. Want dáár doen we het voor: zo maken we het verschil tussen kou en comfort, tussen zorgen en zekerheid. In het middagprogramma kwam deze inspiratie tot leven in 50 deelsessies. 

Het deed me opnieuw beseffen hoeveel kracht er schuilt in mensen die gewoon beginnen. In doeners die niet wachten op perfecte plannen of ideale omstandigheden, maar gewoon de 1e stap zetten en daarna nog meer. Zij brengen de verandering tot leven.

Diezelfde beweging zie ik terug in onze nieuwe monitor Lokale Warmtetransitie in Beeld. Vrijwel alle gemeenten werken inmiddels aan hun warmteprogramma’s, gesteund door ons ondersteuningsaanbod. Campagnes bereiken bewoners steeds beter, maar het aanzetten tot actie blijft lastig. Minder gemeenten verwachten uitbreiding van warmtenetten vooral door kosten, wetgeving en draagvlak. Veel gemeenten zetten in op warmtepompen, maar voeren hierop nog geen regie door netcongestie en betaalbaarheid.

Positief is dat gemeenten steeds vaker regionaal samenwerken, bijvoorbeeld bij gezamenlijke aanbestedingen voor isolatie of bij de ontwikkeling van warmtebedrijven. Gemeenten bundelen krachten, delen kennis en werken regionaal samen. En zien dat de overheid volop werkt aan de benodigde randvoorwaarden. De boodschap is helder: de lokale warmtetransitie komt op stoom, maar vraagt om meer ruimte (onder en boven de grond), duidelijkheid en steun.

Voor die voortgang is leiderschap nodig op elk niveau. Leiders die koers durven te kiezen (daring) én menselijkheid brengen (caring). Op één been kun je niet staan en al helemaal niet lopen. De verkiezingsuitslag laat zien dat Nederland opnieuw zoekt naar richting. Ik hoop dat we leiders krijgen die met beide benen staan voor het gemeenschappelijk belang en voor een duurzame toekomst voor ons allemaal.

Maar uiteindelijk doen we dit niet voor beleid, cijfers of doelstellingen. We doen het voor de mensen zodat iedereen kan wonen, werken en zich kan vervoeren op basis van duurzame energie en warmte.