Toegankelijkheidslinks Ga naar de hoofdinhoud
NPLW Logo. Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie
Helpdesk

PBL maakt nieuwe Startanalyse aardgasvrije buurten

7 maart 2024

Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) komt aan het einde van dit jaar met een bijgewerkte Startanalyse aardgasvrije buurten. De startanalyse geeft informatie over 5 strategieën om gebouwen zonder aardgas te verwarmen. En is een hulpmiddel voor gemeenten bij het ontwikkelen van een warmteprogramma. “We roepen gemeenten op om waar mogelijk hun data te delen zodat de startanalyse het meest actuele beeld geeft”, zegt Steven van Polen, programmaleider verduurzaming van de gebouwde omgeving bij het PBL.

Tekening van bebouwde omgeving met woningen, een ziekenhuisgebouw, een kerk, windmolens en kavelland.

Actualisatie van startanalyse nodig

In 2019 kwam de 1e startanalyse uit. Sindsdien is de (warmte)wereld behoorlijk veranderd. Van Polen: “De afgelopen jaren zijn onder andere de kosten van grondstoffen, materialen en arbeid behoorlijk gestegen wat zich ook doorvertaalt naar de kosten van warmtetechnologieën”. Daarnaast zijn gemeenten ook verplicht om in 2026 hun warmteprogramma op te leveren. Deze beide ontwikkelingen maakten dat er behoefte is aan een actualisatie.

Startpunt voor verdere besluitvorming

De startanalyse geeft per buurt inzicht in de nationale kosten voor verschillende aardgasvrije alternatieven. Van Polen: “De startanalyse biedt gemeenten een gevalideerde, uitgebreide dataset die zij kunnen gebruiken als startpunt voor verdere verkenning van kansrijke opties. Hoewel de startanalyse geen antwoord geeft op alle vragen, biedt het wel meer houvast bij het maken van keuzes.”

Startanalyse als hulpmiddel in complexe besluitvorming

Met de startanalyse hebben gemeenten een startpunt om hun beslissingen op te baseren, maar de startanalyse is slechts 1 van de puzzelstukjes in deze besluitvorming. De aansluiting op bestaande initiatieven, bredere ruimtelijke planvorming en de aanpak van energiearmoede zijn enkele andere elementen die niet zijn opgenomen in de startanalyse. Deze moeten gemeenten wel meenemen in de besluitvorming rondom de warmtetransitie. Een voorbeeld hiervan zijn de kosten voor de eindgebruiker waar de startanalyse ook inzicht in biedt. TNO werkt in een apart traject aan een dashboard om deze eindgebruikerskosten inzichtelijk te maken.

NPLW ontwikkelt momenteel de Handreiking Warmteprogramma, waarin ook de koppeling met de startanalyse wordt gelegd. In de handreiking zijn de voorwaarden voor gemeentelijke warmteprogramma’s opgenomen, wat eveneens helpt in de besluitvorming rondom de warmtetransitie.

Oproep om data te delen

Sinds de vorige startanalyse zijn er veranderingen in technologieën en zijn er ook stappen gezet door de gemeenten zelf. Zo is het mogelijk dat er meer informatie is over warmtebronnen of dat er al (vergevorderde) plannen zijn voor een warmtetechnologie in een buurt. Van Polen: “Het PBL wil zo goed mogelijk aansluiten op de meest actuele lokale data. Daarom willen we onze eigen data verrijken met de nieuwste inzichten vanuit de gemeente zelf. Gemeenten ontvangen van ons in maart 2024 via de accounthouders van het NPLW het verzoek om de warmtebrondata voor 30 april 2024 aan te vullen of te verbeteren. Zij kunnen aangeven voor welke buurten de resultaten niet weergegeven hoeven te worden. Dat kan tot 30 juni 2024.”

Relevant nieuws

Rapport

Nationaal Warmtenet Trendrapport 2026: Warmtenetten op kantelpunt; veel beweging, maar opschaling blijft achter

Warmtenetten in Nederland staan op een kantelpunt en worden steeds vaker gezien als onderdeel van een breder energiesysteem. Ze kunnen helpen om het elektriciteitsnet te ontlasten en vraag en aanbod van warmte en energie beter op elkaar af te stemmen. Toch gebeurt dat in de praktijk nog niet vanzelf. Veel gemeenten denken wel na over systeemintegra¬tie, maar doen dit nog niet structureel. Tegelijk neemt het aantal plannen voor lage- en zeerlagetemperatuur warmtenetten sterk toe en groeit het aantal aansluitingen licht, vooral in de nieuwbouw. Dat en meer blijkt uit het Nationaal Warmtenet Trendrapport 2026.

07-05-2026
Nationaal Warmtenet Trendrapport 2026: Warmtenetten op kantelpunt; veel beweging, maar opschaling blijft achter
Blog

Ook isoleren moet je leren

Tijdens de energiecrisis van 2022, na de Russische inval in Oekraïne, werd één ding pijnlijk duidelijk: minder energie gebruiken is geen luxe, maar noodzaak. Aardgas werd ongekend duur en verduurzaming kwam in een stroomversnelling. Daarom lanceerde het kabinet het Nationaal Isolatieprogramma: een miljardenaanpak om vóór 2030 2,5 miljoen woningen te isoleren en zo de energierekening van bewoners structureel te verlagen. 4 jaar later bevinden we ons opnieuw in een periode van energieonzekerheid. Veel huishoudens zijn nog altijd kwetsbaar voor een hoge rekening. De vraag die mij bezighoudt is: wat hebben we geleerd van de afgelopen jaren? En hoe zetten we die lessen nu in om sneller meer woningen te isoleren?

07-05-2026
Ook isoleren moet je leren
Bekijk alle nieuwsberichten