Toegankelijkheidslinks Ga naar de hoofdinhoud
NPLW Logo. Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie
Helpdesk

Welke samenwerkingsverbanden zijn er voor bewonersinitiatieven in de warmtetransitie?

Er zijn verschillende soorten bewonersinitiatieven in de warmtetransitie. Sommige initiatieven beginnen informeel, maar groeien uit tot formeel georganiseerde energiecoöperaties of warmtegemeenschappen. Hieronder lees je een aantal van deze samenwerkingsverbanden.

Burgerinitiatieven

Een burgerinitiatief is een brede categorie die alle vormen van bewoners met een idee voor de warmtetransitie omvat. Deze initiatieven kunnen vaak informeel zijn of juist georganiseerd, en richten zich bijvoorbeeld op het verduurzamen van woningen, energiebesparing of bewustwording in de buurt.

Energiecoöperaties

Energiecoöperaties zijn lokale, formeel georganiseerde samenwerkingsverbanden van bewoners die gezamenlijk investeren in duurzame energie, in dit geval in warmte-infrastructuur of energiebesparingsmaatregelen. Vaak zijn het energiecoöperaties die al actief zijn met projecten zoals zonnevelden of windmolens en die iets met warmte gaan ondernemen.

Energiecoöperaties opereren doorgaans op vrijwillige basis en werken non-profit, waarbij opbrengsten vaak ten goede komen aan de lokale gemeenschap in plaats van winstuitkering aan leden. Een energiecoöperatie is altijd en coöperatie, een specifieke rechtsvorm waarbij de leden besluiten nemen.

Energiegemeenschappen

Een energiegemeenschap is een juridische entiteit waarin burgers, kleine bedrijven of lokale overheden samen duurzame energie opwekken, gebruiken, delen of beheren. De gemeenschap is open en vrijwillig, niet gericht op winst, en heeft als hoofddoel het realiseren van sociale, ecologische of economische voordelen voor haar leden of de lokale omgeving. Energiegemeenschappen zijn gedefinieerd in de Energiewet.

Warmtegemeenschappen

Een warmtegemeenschap is een lokaal samenwerkingsverband van bewoners en/of organisaties en is gericht op de ontwikkeling en exploitatie van duurzame collectieve warmtesystemen. De gemeenschap is open, vrijwillig, niet-winstgericht en wordt feitelijk bestuurd door lokale deelnemers met het doel maatschappelijke meerwaarde te creëren. Warmtegemeenschappen staan gedefinieerd in de Wet collectieve warmte.

Wijkcoöperaties

Wijkcoöperaties zijn samenwerkingsverbanden van bewoners op wijkniveau die zich inzetten voor maatschappelijke en economische doelen, waaronder ook energie en warmte. Wijkcoöperaties hebben vaak een bredere agenda dan alleen de energietransitie, zoals zorg of leefbaarheid.

Meer informatie

Relevante praktijkvoorbeelden

“Als mijn buur het kan, kan ik het ook” - Hoe Breda met Energieke Buren bewoners in beweging krijgt

In de Bredase wijk Doornbos-Linie helpen bewoners elkaar om hun woning te isoleren. Dit zijn bewoners die zelf al stappen hebben gezet en een Bredase verduurzamingssubsidie hebben aangevraagd. Zij delen hun ervaringen met buurtgenoten en beantwoorden vragen. Dit zijn de Energieke Buren: mensen die energiebesparing begrijpelijk maken en buurtgenoten helpen om de eerste stap te zetten. We vroegen Anke Baijens (procescoördinator Energieke Wijken bij gemeente Breda) naar haar ervaringen.

22-04-2026
“Als mijn buur het kan, kan ik het ook” - Hoe Breda met Energieke Buren bewoners in beweging krijgt

“Als je het dorp ingaat, dan gebeurt er iets” - zo bereikt Hollands Kroon energiearme huishoudens

Gemeente Hollands Kroon werkt al jaren aan een praktische isolatieaanpak voor inwoners. Met name de manier waarop het energieteam de dorpen intrekt, blijkt zeer effectief. Samen met Ferdinand Pronk (aanjager energiebesparing bij gemeente Hollands Kroon) kijken we hoe het Hollands Kroon lukt om juist de moeilijkste doelgroep te bereiken. Welke gedragstechnieken zetten ze in en waarom werken ze?

31-03-2026
“Als je het dorp ingaat, dan gebeurt er iets” - zo bereikt Hollands Kroon energiearme huishoudens

Isolatie- of aardgasvrijbordjes in de tuin: doen of niet?

Je ziet ze steeds vaker: bordjes in de voortuin met 'Mijn huis is geïsoleerd' of 'Ik ga voor aardgasvrij'. De bedoeling is helder: laten zien dat er verduurzaamd wordt in de wijk. Zetten de bordjes bewoners ook écht in beweging? En zo ja: waarom soms wel, maar vaak niet vanzelf? Marleen Wolters (gemeente Cranendonck) en Anneroos Troost (gemeente Renkum) vertellen wat de tuinbordjes opleveren.

12-03-2026
Isolatie- of aardgasvrijbordjes in de tuin: doen of niet?
Bekijk alle praktijkvoorbeelden