Gemeenten krijgen hulp bij aardgasvrij maken van gebouwen met nieuw dashboard

Gemeenten hebben voor het aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving behoefte aan inzicht in de utiliteitsbouw en in de kosten die de transitie met zich meebrengt. Het nieuwe dashboard ‘Utiliteit in de wijkaanpak’ helpt hierbij.

Gemeenten hebben voor het aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving behoefte aan inzicht in de utiliteitsbouw en in de kosten die de transitie met zich meebrengt. Het nieuwe dashboard ‘Utiliteit in de wijkaanpak’ helpt hierbij. Dit dashboard geeft gemeenten inzicht in de invloed van utiliteitsbouw op de wijkaanpak. Deze informatie kunnen ze gebruiken om duurzame alternatieven te kiezen voor het warmteprogramma, dat in 2026 klaar moet zijn.

NPLW organiseerde op donderdag 6 juni 2024 een webinar over het thema ‘Utiliteit in de wijkaanpak’ met sprekers Inka Vogelaar, senior beleidsmedewerker Energietransitie bij het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK), Hanna Jonker, Scientist Energy in Built Environment bij TNO en Marjon Bosman, programmamanager duurzaamheid bij het Rijksvastgoedbedrijf (RVB). Het webinar informeerde gemeenten over het dashboard Utiliteit in de wijkaanpak en de toepassing voor het Warmteprogramma 2026.

Rol van utiliteitsbouw

"In het Warmteprogramma wijzen gemeenten wijken aan om aardgasvrij te maken. Dan kun je niet om utiliteitsbouw heen," zegt Vogelaar.

Utiliteitsbouw omvat alle gebouwen met een andere bestemming dan alleen wonen. Deze gebouwen zijn diverser dan woningen en hebben ook uiteenlopende warmte- en energiebehoeften. "Als gemeenten hier niet goed op inspelen, is de kans groot dat utiliteitseigenaren kiezen voor individuele oplossingen. Dat zal waarschijnlijk all-electric zijn of warmte-koude-opslag. Dit kan ongunstig zijn vanwege netcongestie en de beperkte ruimte in de ondergrond. Gemeenten moeten de regie nemen en samen met de utiliteitseigenaren voor het beste alternatief gaan," aldus Vogelaar.

Dashboard biedt hulp

Met de nieuwe Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw) ontstond de behoefte om ook de eindgebruikerskosten voor utiliteitsgebouwen in beeld te hebben. Om gemeenten hierbij te helpen, ontwikkelde BZK samen met TNO het dashboard ‘Utiliteit in de wijkaanpak’.

Vogelaar legt uit: "Het dashboard verzamelt kenmerken van utiliteitsgebouwen in de buurt. De kracht zit in de bundeling van data. Gemeenteambtenaren kunnen op buurtniveau zien welke utiliteitsgebouwen er zijn, een indruk krijgen van de aardgasintensieve processen en ze krijgen een indicatie van de kosten voor het isoleren van de gebouwen.”

Jonker vult aan: “De dataset kan gemeenten helpen bij keuzes in het warmteprogramma en inzicht geven in de mogelijk obstakels en kansen die utiliteitsbouw biedt bij het aardgasvrij maken van een buurt. Zo kan het zijn dat de aanwezigheid van veel utiliteitsbouw kansen biedt voor collectieve oplossingen.”

Kansen voor utiliteitsbouw

Gemeenten kunnen deze informatie gebruiken voor de keuzes in programmering en mogelijke duurzame alternatieven in het Warmteprogramma dat in 2026 moet worden opgeleverd. Jonker: “Voor gemeenten kan de dataset een startpunt zijn voor het beeld over het aardgasvrij maken van een buurt of hun bestaande beeld verrijken door het utiliteitsbouwperspectief toe te voegen.”

Bosman benadrukt het belang van het gesprek aangaan met de utiliteitsgebouweigenaren. “Tot 2050 hebben eigenaren 1, misschien 2, momenten ingepland voor grootschalig onderhoud aan die gebouwen. Als gemeente wil je weten wanneer die momenten zijn, zodat je er op kan inspelen met de planning voor verduurzaming.”

Vogelaar hoopt dat het dashboard gemeenten stimuleert om serieus met utiliteitsbouw aan de slag te gaan in hun Warmteprogramma en de warmteplannen. "Utiliteitsbouw biedt kansen. Het kan collectieve oplossingen rendabeler maken en een bron van restwarmte zijn. Er zijn voorbeelden van ziekenhuizen en sportcomplexen die met hun restwarmte een buurt verwarmen. Het aanpakken van utiliteitsbouw zorgt voor draagvlak voor je warmteplannen in de wijk. Als bewoners zien dat ook scholen en winkels verduurzamen, zullen ze zelf ook sneller geneigd zijn dat te doen. Belangrijk is vooral dat gemeenten zich realiseren dat er met utiliteitsbouw echt iets te winnen valt."

Afbeeldingen

Cookie-instellingen